De opdracht was om alle joden in Europa te doden. Onderdeel van deze campagne waren operaties die de Einsatzgruppen in Oost-Europa en de Baltische staten uitvoerden. Dorp na dorp werd overhoop gehaald en alle aanwezig joodse inwoners geëxecuteerd. Met name in Oekraïne werd een ongekend aantal vermoord. Maar liefst Anderhalf miljoen joden vonden de dood door Duitse kogels.

Het is een onderdeel van de Holocaust dat tot nu toe onbelicht is gebleven. Het Mémorial de la Shoah in Parijs ontwikkelde over deze gruwelijke geschiedenis de expositie 'The Mass Shooting of Jews in Ukraine 1941-1944: The Holocaust by Bullets'. De reizende tentoontstelling is op 10 september geopend in Nationaal Monument Kamp Vught, de enige locatie voor Nederland. De expositie is geschikt voor bezoekers vanaf 16 jaar.

Zoektocht

De Franse priester Patrick Desbois reist met een onderzoeksteam regelmatig door Oekraïne op zoek naar ooggetuigen en locaties waar massale executies plaatsvonden. Zijn fascinatie gaat terug tot de verhalen van zijn opa, die in de oorlog naar een gevangenenkamp voor Franse soldaten werd gedeporteerd.

Sinds 2004 spreekt Desbois met ooggetuigen in afgelegen dorpen, waar burgers soms werden gedwongen om grafkuilen te graven en hun landgenoten te executeren. Hij tekent alle verhalen op om zoveel mogelijk bewijs te verzamelen. Hij noemt het zelf een ‘race tegen de klok’. Desbois ontdekte inmiddels al ruim 700 massagraven; tot nu toe wordt aangenomen dat 1,5 miljoen joden door executie zijn omgekomen.

Eén kogel

Het beleid van de nazi’s was even simpel als onvoorstelbaar: ‘Een kogel per jood, één jood per kogel’. Anders dan in Polen, waar joden werden vermoord in vernietigingskampen, werden de meeste joden in Oekraïne geëxecuteerd en ter plekke begraven.

In de expositie wordt het onderzoeksteam gevolgd bij hun systematische zoektocht naar de massagraven. De resultaten van het onderzoek naar deze ‘vergeten Holocaust’ worden getoond; veel (historisch) beeldmateriaal en authentieke objecten zoals (machine-)geweren, hulzen, kogels en kleding. De expositie gaat in op details van de Holocaust, die voor de meeste Nederlanders nog onbekend zijn.

Documentaire

Deel van de expositie is vertoning van de documentaire 'Shoah by bullet'. Hierin wordt priester Patrick Desbois gevolgd in zijn zoektocht naar wat er precies gebeurd is in Oekraïne. Bekijk op Geschiedenis 24 een unieke vertoning van deze documentaire, alleen in de week van 17 tot en met 23 oktober. Bekijk hieronder een fragment.