Verborgen op een Tilburgse zolderkamer De Beagle 9: Brieven van Darwin ontdekt

- Zoom
Hugo de Vries gefilmd door Polygoon
'Brieven van Darwin gevonden op zolder in Tilburg' luidde de kop boven een kort krantenbericht in 1996. Charles Darwin voerde uitgebreide briefwisselingen met vrienden en collega's. Aan wie waren ze geadresseerd? En waarom werden ze niet eerder ontdekt? En niet te vergeten: waar gaan ze over?
Verborgen op een Tilburgse zolderkamer
Zo bekend als Darwin is, zo onbekend is de ontvanger van de brieven, de Nederlandse bioloog Hugo de Vries (1848 - 1935). De Vries stamde uit een doopsgezinde familie van kooplieden en predikanten. Zijn vader was lid van gedeputeerde staten van Noord-Holland en later minister van justitie.
In 1866 ging De Vries plantkunde studeren, zeer tegen de zin van zijn ouders, omdat daar geen droog brood mee te verdienen was. Als tweedejaars student kwam hij in het bezit van een Duitse vertaling van Darwins meesterwerk 'On the Origin of Species' uit 1859. Tussen hem en zijn medestudenten ontsponnen zich levendige discussies. In zijn proefschrift wijdde De Vries zelfs twee stellingen aan Darwins ideeën. Hij stelde onder andere dat de theorie, die Darwin had bedacht om het mechanisme van soortsverandering te verklaren, onjuist was!
Later formuleerde De Vries zijn eigen Mutatietheorie. Een groot deel van zijn leven was hij bezig hiervoor bewijzen te verzamelen. Hij was een van de eerste evolutiebiologen en vond wereldwijd belangstelling onder collega's die geïnteresseerd waren in erfelijkheidsleer. In 1904 en 1906 ontving hij uitnodigingen om lezingen te houden aan de universiteit van Berkeley in Californië. Later bood de Columbia-universiteit in New York hem zelfs een prestigieuze betrekking aan: hoogleraar en directeur van de afdeling genetica.
In Amsterdam, waar hij intussen hoogleraar was geworden, wilden ze hem echter niet zo maar laten gaan. Uiteindelijk deed de Gemeentelijke Universiteit hem een prachtaanbod: hij kreeg zijn eigen laboratorium en werd ontheven van alle onderwijstaken.
Biograaf van De Vries, historicus Erik Zevenhuizen, ontdekte op zijn zoektocht in 1996 onbekende brieven van Darwin aan De Vries. Verborgen in een oude hutkoffer op de zolder van Reinout de Vries, Hugo's achterkleinzoon. Op dezelfde zolder stond nog een hutkoffer, die Erik aan een onderzoek heeft onderworpen. In de aflevering van Noorderlicht gaat deze koffer open....