Als voorbereiding op het nieuwe seizoen was het in Rotterdam tot en met 1956 traditie om het toernooi van de Zilveren Bal te spelen. Op het terrein van Sparta streden de deelnemende ploegen om die trofee, die in die tijd hoog stond aangeschreven. In 1939 viel dit evenement samen met het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het voetbal ging door, maar in een treurige stemming.

Oorlog

Twee dagen voor de eerste speeldag van dit toernooi was Polen binnengevallen door Duitsland en de Sovjet-Unie. Op 3 september 1939 werd er desondanks gevoetbald in Rotterdam, waar om half één in de middag bekend werd dat Duitsland de oorlog was verklaard door Groot-Brittannië, Frankrijk, Australië, Indië en Nieuw-Zeeland.

Op dat ogenblik speelden DFC en SVV tegen elkaar. Als vanzelfsprekend zorgde al dat slechte nieuws voor een neerslachtige stemming onder de aanwezigen. Dat we het tijdstip van half één overigens zo nauwkeurig weten, is omdat het clubblad van Feyenoord daar melding van maakte.

In een voorbeschouwing van 26 augustus 1939 was voor Het Rotterdamsch Nieuwsblad nog amper een oorlogsvuiltje aan de lucht. Op de vraag welke club het meeste aanspraak kon maken op de eindzege schreef de krant: ‘Over de kansen kunnen we weinig zeggen, omdat de elftallen vermoedelijk met eenige invallers zullen moeten aantreden in verband met den militairen dienst en de zomersporten. Aan spanning zal het zeker niet ontbreken!’

Een week later was de toon volkomen veranderd, omdat precies in die tijd de vijandelijkheden waren begonnen. Op 4 september stond daarom in Het Rotterdamsch Nieuwsblad: ‘In de afgeloopen week vroeg men zich meermalen af: zouden de wedstrijden om den Zilveren Bal worden voortgezet of niet? Wij hebben enkele keeren te bevoegder plaatse geïnformeerd en leden van de Zilveren Voetbal-commissie verzekerden dat er in ieder geval gespeeld zou worden. De mobilisatie volgde, doch ook deze vermocht de heeren niet van hun stuk te brengen, want, zoo oordeelden zij, de clubs behoeven geen verre reizen te maken.’

Aldus de Rotterdamse krant, waarbij opgemerkt moet worden dat in september 1939 nog maar weinig mensen in Nederland het vermoeden hadden dat ook zij getroffen zouden worden door het oorlogsgeweld.

DFC – SVV

Tijdens DFC – SVV bereikte het laatste oorlogsnieuws dus het voetbalveld. Wat de aanwezigen daarvan vonden, meldde Het Rotterdamsch Nieuwsblad helaas niet, want dat beperkte zich tot de wedstrijd zelf. ‘DFC speelde aanvankelijk een sterk aanvallend spel, waardoor SVV alle attentie aan haar verdedigende taak moest wijden. J. Paulus en Feelders faalden echter niet. Plotseling nam SVV het offensief over en slaagde Romeijn erin Jas met een zuiver schot te passeeren (0 – 1). Aangemoedigd door dit succes vatte SVV moed en moest Jas, in laatste instantie, telkens redding brengen. De rust kwam met een voorsprong van 1- 0 voor SVV.

Ook na de hervatting was SVV sterk en met mooie open aanvallen werd het doel van DFC bij voortduring belaagd. Eindelijk begon ook DFC zich te roeren en de aanvallen van Mijnders waren geenszins van gevaar ontbloot. Toen Punt bij verrassing een hard schot loste, ging de bal via den paal met een flauwe boog door het doelvlak en de gelijkmaker was er, 1- 1 Doch nog geen minuut later hernam SVV uit een overdreven strafschop, welke Feelders niettemin keurig inschoot, de leiding om deze niet meer af te staan.’

De prijsuitreiking

De Zilveren Bal was een evenement, dat over twee speeldagen werd uitgesmeerd. Op 10 september werd de finale gespeeld, maar zonder franje. De heer C. W. van Hasselt legde als voorzitter van de Zilveren Voetbal Commissie uit waarom het spel gewoon doorgang had gevonden, ondanks het uitbreken van de oorlog: “Het leven moet zooveel mogelijk zijn gewonen gang gaan. Slechts de feestelijkheden dienen achterwege te blijven.” Feyenoord zou deze editie van de Zilveren Bal uiteindelijk winnen.

Een klein jaar later werd Nederland ook door Duitsland bezet. De Zilveren Bal werd overigens de hele oorlog door gespeeld.

4 mei, 12.30 uur

Het tijdstip van half één in de middag bij DFC – SVV speelt nu nog een rol in de jaarlijkse oorlogsherdenking bij het Olympisch Stadion. Op exact hetzelfde tijdstip op 4 mei begint dan de herdenking van de Tweede Wereldoorlog door de Nederlandse sportwereld. Dat tijdstip is dus bewust gekozen als verwijzing naar het dramatische nieuws dat exact zeventig jaar geleden de Nederlandse voetbalvelden bereikte.

(Jurryt van de Vooren)