Main Content

Precies 65 jaar geleden De Georgische opstand op Texel

  • 5 april 2010
PvH Texel
Zoom
PvH Texel

In de nacht van 5 op 6 april 1945 was Texel het toneel van een bloedig treffen tussen Duitsers en Georgiërs. Precies 65 jaar later keert deze site terug naar het eiland om te zoeken naar herinneringen. U kunt hier ook kijken naar de documentaire 'Sondermeldung Texel: Opstand der Georgiërs', in 1979 gemaakt door William Vogler en Dick van Reeuwijk.

April 1945, de Tweede Wereldoorlog loopt op z´n eind. De Russen staan voor de poorten van Berlijn en het is een kwestie van dagen dat de Duitsers zich over zullen geven. Toch moest de laatste veldslag van de oorlog nog plaatsvinden. Het decor hiervoor was Texel.

Op het Nederlandse Waddeneiland waren 800 Georgische soldaten gelegerd als hulptroepen van de Duitsers. Zij waren in 1941 aan het Oostfront krijgsgevangen genomen. Deze Georgiërs leefden onder erbarmelijke omstandigheden en om hieraan te ontsnappen namen zij dienst in het zogenaamde Ostlegion van het Duitse leger.

Texel was de oorlog betrekkelijke rustig doorgekomen. Maar dit zou in de nacht van 5 op 6 april 1945 veranderen. De Duitse commandant had het 822ste Duits-Georgische bataljon opdracht gegeven zich klaar te maken om ingezet te worden in de strijd tegen de geallieerden in Oost-Nederland. Om zich te rehabiliteren dat de Georgiërs in Duitse dienst waren getreden, moesten zij iets doen. In de vroege morgen van 6 april kwamen zij in opstand. Binnen enkele uren doodden zij meer dan 400 Duitsers door hen de keel door te snijden. Bijna was deze geluidsloze opstand gelukt, maar het vasteland kon door enkele Duitsers nog net gealarmeerd worden.

Wat volgde was een wekenlange veldslag. De Georgiërs verloren langzamerhand meer terrein en werden rondom de vuurtoren bij Cocksdorp gedreven. Er werden hevige gevechten geleverd, waarbij 117 Texelaars de dood zouden vinden. Al op 6 april, de dag van de opstand, werd willekeurig een veertiental Texelaars opgepakt. Hieronder Cor Kievits. Hij wist op wonderbaarlijke wijze van de vrachtwagen waar deze Texelaars op werden vervoerd af te springen en onder te duiken. Ook vele Georgiërs wisten bij de Texelse bevolking onder te duiken en ondanks dat de Duitsers het eiland uitkamden op zoek naar onderduikers wisten 228 Georgiërs te overleven. Op 20 mei werd het eiland bevrijd door de Canadezen. Pas toen werd duidelijk welk lot de overige mannen die op 6 april waren opgepakt was beschoren. Ze waren allen gefusilleerd en in een massagraf begraven.

De Georgiërs werden na de oorlog uitgeleverd aan de Sovjet-Unie. Wat er precies gebeurd is met hen is onduidelijk, maar zeker is dat ze een lange gevangenisstraf hebben gekregen. De rehabilitatie waarop de Georgiërs hadden gehoopt door in opstand te komen, heeft nooit plaatsgevonden.