“Mijn ouders zeiden dat ik uit logeren ging en ik vroeg: en jullie dan?” Moana Hilfmann was 4,5 jaar toen ze tijdens de oorlog bij een wildvreemd gezin in Laren moest onderduiken. Bij het afscheid beloofden haar ouders dat ze later zouden komen, maar ze kwamen niet. “Ik was ontzettend boos op ze. Als kind voelde ik het als een enorm verraad”, aldus Moana. Na afloop van de oorlog bleken haar ouders te zijn opgepakt en vergast.

In deze bijzondere aflevering van Andere Tijden worden drie Joodse onderduikkinderen geportretteerd. Ze werden plotsklaps afgesneden van hun familie en van hun verleden en deden vaak letterlijk niets anders dan 'overleven'. Het dagelijks bestaan in het onderduikgezin was vaak best uit te houden, maar daarvoor moest het gevoel van angst, onzekerheid en gemis zoveel mogelijk worden bevroren.

Bij de Hollandsche Schouwburg kreeg de 12-jarige John Blom van zijn vader de opdracht om te vluchten. Vlak voor John de benen nam, gaf hij zijn vader een zoen en zei: "Dag pap, tot morgen." Hij belandde uiteindelijk bij een katholiek gezin in Limburg. Daar was het vooral de kunst om niet op te vallen, om onzichtbaar te worden.

Diep in zijn hart wist hij dat hij zijn ouders en zijn oudere broer nooit meer zou zien: “Al tijdens de oorlog was ik ervan overtuigd dat ze omgekomen waren. Ook mijn moeder. Ik denk: ik zie niemand meer terug. Dat gevoel had ik. Ik weet niet waarom maar ik had het. En het klopte ook.”

David de Levita kwam op 15-jarige leeftijd bij een gereformeerd gezin in Hattem. Hij kreeg een andere naam en kon goed opschieten met de andere pubers op zijn schuiladres. "Ik durf het bijna niet te zeggen maar ik heb daar de tijd van mijn leven gehad. Het waren schatten van mensen en ik kon de hele dag doen waar ik zin in had.”

Toch speelde ook bij hem het lot van zijn familie permanent op de achtergrond en hij kon zich niet daadwerkelijk overgeven aan de pretjes van z'n leeftijdgenoten. Al snel na de bevrijding werd z'n voorgevoel bewaarheid en bleek hij als enige van het gezin de oorlog te hebben overleefd.

Andere Tijden, 22 apri, Nederland 2, 21.25 uur