Main Content

Gedenkstenen voor gedeporteerde olympiërs en familieleden Stolpersteine in Amsterdam en Utrecht

  • 12 april 2010
De vier Stolpersteinen bij het voormalig huis van de familie Kleerekoper, Transvaalstraat 136 Amsterdam (foto: Marnix Koolhaas)
Zoom
De vier Stolpersteinen bij het voormalig huis van de familie Kleerekoper, Transvaalstraat 136 Amsterdam (foto: Marnix Koolhaas)

Op vier verschillende adressen in Amsterdam zijn dit weekend ‘Stolpersteine’ gelegd bij de voormalige woonhuizen van olympische turnsters van 1928 en hun coach Gerrit Kleerekoper. Donderdag gebeurde dit ook in Utrecht bij het voormalige Joodse Weeshuis. Deze Stolpersteine zijn gedenkstenen, die door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig voor huizen worden gelegd, waaruit in de oorlog mensen zijn afgevoerd.

Stolpersteine betekent in het Duits ‘struikelstenen’, waarbij bedoeld wordt dat de voorbijganger op een onbewaakt ogenblik met de geschiedenis van die plek wordt geconfronteerd. Op zo’n steen staat namelijk de naam van een persoon, die op die plek heeft gewoond en tijdens de oorlog door de Duitsers is afgevoerd en vermoord.

Het leggen van de stenen is een project van Gunter Demnig. Als drijfveer hiervoor zegt hij: “Een mens is pas vergeten, als zijn naam is vergeten.”

In feite overkwam dat ook de vier leden en de coach van de Nederlandse olympische turnploeg van 1928, die in Amsterdam goud won. Pas een halve eeuw na de oorlog werd bij een groter publiek bekend dat zij waren vermoord in de concentratiekamen. Op initiatief van het Olympisch Stadion en de Liberale Joodse Gemeente in Utrecht werden daarom afgelopen week Stolpersteine geplaatst bij de huizen van deze sporters en hun familieleden. Hierbij waren ook familieleden aanwezig van de turnsters van 1928.

Naast het herdenken van deze slachtoffers van de Holocaust vertelde journalist Erik Brouwer bij deze bijeenkomsten over zijn onderzoek naar Gerrit Kleerekoper, de turncoach van de olympische ploeg van 1928. Brouwer vertelde over de vondst van originele brieven uit de oorlogsjaren, waarin de familieleden van Kleerekoper elkaar op de hoogte hielden van de gruwelijke gebeurtenissen.

Brouwer las een brief voor, die aan het einde van de oorlog was geschreven en waarin de waanzin en wanhoop van de voorgaande jaren was vastgelegd. Met behulp van deze documenten heeft Brouwer een bijdrage geleverd aan het boek Sport in de oorlog, dat vandaag is verschenen.

Het was de tweede keer dat het OlympischStadion Stolpersteine liet leggen voor bekende vertegenwoordigers uit de Nederlandse sport. Op 4 mei 2009 gebeurde dit voor het woonhuis van sportjournalist Han Hollander en zijn vrouw Leentje.

Het leggen van de Stolpersteine werd ook ondersteund door de Nederlandse Vereniging van Olympische Deelnemers, waarvan Ada Kok de voorzitter is.