17e eeuwse binnenstad uniek in de wereld Amsterdamse grachtengordel werelderfgoed

- Zoom
Amsterdam in 1923
De Amsterdamse grachtengordel heeft een plek verworven op de werelderfgoedlijst van UNESCO. De hoofdstad probeert de zeventiende-eeuwse binnenstad al enkele jaren op de lijst te krijgen. Door ede plek op de lijst kan de stad nu makkelijker geld krijgen voor onderhoud of herstel. Ook wordt verwacht dat het aantal toeirsten naar Amsterdam zal toenemen.
Naast de grachten werden nog vier historische locaties op de lijst geplaatst, waaronder de citadel van Hang Long-Hanoi in Vietnam en Sarazm, een archeologische vindplaats in Tadzjikistan. In totaal staan er negen Nederlandse erfgoedlocaties op de lijst. Enkele andere locaties zijn Schokland, de Amsterdamse Waterlinie, de molens bij Kinderdijk en het Rietveld Schröderhuis
Het is niet voor het eerst dat een grote stad zijn historische centrum op de lijst wil krijgen. Salzburg, Rome en Jeruzalem gingen Amsterdam voor. Ook Venetië, Amsterdam's Italiaanse evenknie, werd al eerder in het register opgenomen.
Bij de verkiezing geldt een aantal criteria. Zo moet het gebied van zogenaamde uitzonderlijke universele waarde zijn. Ook moet het stadscentrum in goede staat zijn en moet de bescherming goed zijn geregeld.
Waarom moest Amsterdam het worden? Voorbeelden te over. Kijk naar enkele opnames die de pracht laten zien van het historische centrum. Bijvoorbeeld in 1929, toen de Amsterdamse binnenstad verlicht was tijdens de Edison-lichtweek. Of in 1940, toen Polygoon de binnenstad als toeristische trekpleister in beeld bracht. Vijf jaar later was het centrum het decor voor de bevrijdingsfeesten. En het Nederlands Elftal had in 1988 geen mooier decor kunnen kiezen voor zijn zegetocht. Zoals gezegd, voorbeelden te over.
Maar niet iedereen is enthousiast. Bij een oriënterend bezoek was de onderzoekscommissie van UNESCOop zijn minst kritisch over de Amsterdamse binnenstad: op veel plekken heeft de oorspronkelijke bebouwing plaatsgemaakt voor torenflats, of zijn grachten gedempt. Over enkele van die flats, waaronder de Fortisbank op het Rokin, wordt nu gediscussieerd: vervangen door mooie nieuwe gebouden, of slopen en de authentieke panden reconstrueren?
Vrees was er ook dat Amsterdam erfgoed zou worden. Bewoners van de binnenstad kijken angstig uit naar de beperkingen die een verkiezing met zich meebrengt: zo komt er mogelijk verscherpte regelgeving over uithangborden, reclame en decoraties op gevels.
Nu Amsterdam 'het wordt', is verdere verpaupering annex modernisering van het centrum in ieder geval voorlopig van de baan. Want behalve een aantal regels en richtlijnen betekent een positie op de Werelderfgoedlijst ook de nodige subsidiegelden voor de gemeente.
In totaal waren er 32 nominaties. Onder hen is het atol Bikini, waar in de jaren veertig nucleaire proeven werden uitgevoerd, maar ook de voormalige woning van Charles Darwin in Groot-Brittannië. Inmiddels telt de Werelderfgoedlijst 890 gebieden in 148 staten.
Extra afbeeldingen
- Zoom
- Amsterdam grachten. Sneeuw in 1980 (Bron: Beeldbank Nationaal Archief)
Grachtengordel A'dam, sinds 2010 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO (Beeldbank NA, 1980)