"De Anne Frank-boom is omgewaaid", zo opent Hans Goedkoop zijn eerste sessie van The Remains of the Day in het Holland History House. Een straffe wind blaast het nieuws door de binnenplaats van het Amsterdams Historisch Museum. Het publiek van gerenommeerde historici en toponderzoekers-in-de-dop kent Anne Frank, maar kijkt op van dit bericht. Weten ze wel wat de Anne Frank-boom is?

"Alle kranten en journaals in Nederland hebben het over niets anders", licht Goedkoop toe en keert zich naar zijn gast, Hans Blom: "Waarom is dit zo'n groot issue in Nederland?" Blom, organisator van het International Congress of Historical Sciences, kortweg 'Amsterdam 2010': "Dit ding maakt emoties los bij het publiek. Of het hysterie is? Welnee. Blijkbaar is de oorlog nog niet helemaal uit de mensen verdwenen. Anne Frank symboliseert die periode."

Het contrast met de rest van de dag is groot. In het Holland History House wordt op een koetjes-en kalfjes-toon gesproken over geschiedenis. The Remains of the Day belicht actuele vraagstukken, en de hoogtepunten van de dag. Tot vijf uur zijn deelnemers aan het congres de tomeloze diepte ingegaan, en ging het over 'Female iconic representations of collective identity', 'Religion and society in premodern south and south east Asia" en de lessen van massamigratie tijdens de 19e en 20ste eeuw.

Aan het eind van de dag, met een biertje in de hand, kunnen de vakmensen wel wat luchtigheid gebruiken. Goedkoop: "Zeventienhonderd historici op één plek: dat is goed voor de hotels, goed voor het drinken van bier, city-marketing, en goed voor het maken van babies. Maar is het ook goed voor de geschiedschrijving?"

Blom: "Is dat dan niet genoeg?" Er klinkt gelach. Blom vervolgt met een uiteenzetting dat historici elkaar moeten ontmoeten, en zo hun ideeën uit moeten wisselen. In de Remains of the Day stuurt de knipoog telkens aan op een serieus antwoord. Al snel komt Turpijn to-the-point: "Fukuyama verklaarde al in 1992 het einde van de geschiedenis. Maar is dat werkelijk zo?" Blom grinnikend: "Een historicus kan dat nooit gezegd hebben. Fukuyama was dat ook niet."

Om het nut van de geschiedenis te benadrukken, wordt een kort filmpje getoond over de onlangs overleden Britse historicus Tony Judt. Judt raakte tot op zijn nek verlamd en ademde door een slang. Desondanks zette hij zich tot zijn dood met overgave in voor geschiedschrijving. Hij was er volledig voor zijn studenten, maar verwachtte ook hun totale toewijding. Het was Judt die het nut van geschiedschrijving treffend beschreef, zo concludeert Turpijn: "Wie denkt dat het verleden beter is, is een idioot. Maar wie vindt dat het heden het beste is, weet niets."

Van de zin van geschiedenis, gaan spreekstalmeesters Goedkoop en Turpijn vloeiend over naar een tastbaarder onderwerp: eten. Scherpe analyse: Hollandse pot is bij uitstek de volksgeest op het bord: sober, maar smakelijk. Alsof er een kwartje valt bij het publiek, druipen de historici één voor één af. Op weg naar de lekkerste lucht, het juiste bord. Even geen zin meer in geschiedenis.

Erik R. van den Berg

Bekijk hieronder een kort filmpje over Judt. Kijk hier om The Remains of the Day te zien.