Het International Congress of Historical Sciences is een begrip onder historici. Al ruim een eeuw vindt dit congres iedere vijf jaar plaats, met als doel "professionele historici in contact te brengen met elkaar". Nog nooit vond het congres in Nederland plaats. Onder leiding van historicus Hans Blom lukte het wel.

Amsterdam 2010: hoe bent u erin geslaagd?
In 1995 sprak ik op het congres in Montréal met de historicus François Bédarida. Hij was toen verbonden aan het Institut d’histoire du temps présent (IHTP), zeg maar het Franse NIOD. Maar ook was hij secretaris-generaal van het International Committee of Historical Sciences (ICHS), die de congressen organiseert. Nederland deed destijds internationaal weinig in de historische wereld. Het congres vond al sinds 1900 één keer in de vijf jaar plaats, maar Nederland was nog nooit gastheer geweest. Wel is in Den Haag in 1898 de bijeenkomst gehouden waar besloten is om deze congressen te houden.

Bédarida spoorde me aan om actiever te worden in het ICHS, en stelde voor dat Nederland een congres kon organiseren. Toen begonnen de voorbereidingen. Er ging een aantal jaren van wachten en lobby overheen. We hebben toen tijdens het congres in Sydney van 2005 een voorstel ingediend. Onze enige concurrent was Parijs. Toevallig vond diezelfde week ook de bid om de Olympische Spelen van 2012 plaats, waarbij Londen de Spelen voor de neus van Parijs wegkaapte.

We hebben een goed voorstel gedaan: een sterk betoog waarom Amsterdam betrouwbaar was, zowel als organisator als als stad. Dat alles met de aanbevelingen van de toenmalige burgemeester Parijs had zijn voorstel minder grondig voorbereid, dus wij mochten het congres van 2010 organiseren.

Parijs was weer op de knieën geworpen. Wat verwacht u van het evenement?
Ik hoop op een leuke, levendige week vol geschiedenis. De openingsdag op zondag wordt heel bijzonder, met de vertoning van de film ‘Regen’ van Joris Ivens uit 1929. Huub de Vriend heeft bij deze stomme film speciaal muziek gecomponeerd. Ook zal er een rainmachine staan. Dit is een door de componist ontworpen spectaculair instrument dat op diverse manieren tonen ten gehore zal brengen. Dit apparaat is de rest van de week voor iedereen te zien bij het Holland History House.

Het thema van die dag is water. Weinig origineel, maar hoe dan ook treffend. Historici uit onder meer Senegal en China zullen op zondag hierover spreken. Tijdens de week zijn talloze lezingen, in alle disciplines van de geschiedenis. Ik ben er vooral om alles in goede banen te leiden, dus zal er weinig kunnen volgen. Ik kijk in ieder geval erg uit naar de blokken The Fall of the Empires, het blok over de Tweede Wereldoorlog en dat op vrijdag over overstromingen.

Is het congres alleen bedoeld voor incrowd, of zijn geïnteresseerden ook welkom?
Het congres zelf is alleen bestemd voor congresgangers. Dit zijn toch hoofdzakelijk gespecialiseerde historici. Mochten mensen de lezingen bij willen wonen, dan moet je een toegangsbewijs hebben. Dit kun je niet meer via de site, maar ter plekke verkrijgen. Je betaalt dan een volledig ticket, van 380 euro. Dit is overigens weinig naar congresmaatstaven, omdat je hiermee de hele week toegang hebt tot alle lezingen.

De openingsdag is besloten, maar de slotdag is voor iedereen toegankelijk. Dan geeft Nelleke Noordervliet een lezing, en wordt ‘Regen’ nogmaals vertoond, met de live-muziek van Huub de Vriend. Ook de activiteiten van het Holland History House (uiteraard een knipoog naar de Olympische Spelen) bij het Amsterdams Historisch Museum zijn voor iedereen vrij toegankelijk: dagelijks vanaf 17.00 uur bespreken Hans Goedkoop en Jouke Turpijn hier de hoogtepunten van elke dag (Remains of the Day). Ook worden er dagelijks gratis excursies en filmvertoningen georganiseerd.

Wat is er zo bijzonder aan het congres?
Het wordt maar één keer in de vijf jaar gehouden en is een monstercongres: alle soorten historici uit alle landen nemen eraan deel. En alle disciplines uit de geschiedschrijving komen aan bod. Het Holland History House is uniek, doordat geschiedenis hier op een mooie manier aan een groot publiek wordt gepresenteerd. Ook bijzonder is dat we een speciaal fonds hebben opgericht, zodat een aantal historici uit arme landen erbij kunnen zijn.

Het bezoekersaantal valt nogal tegen (1700 van naar schatting 2000): kunt u dit verklaren?
We hadden begroot op een paar honderd meer. Waarschijnlijk is de oorzaak de economische crisis, waardoor allerlei budgetten zijn gekort. Hierdoor moet voor elke cent een uitgebreide aanvraag worden ingediend. Ook voelen mensen de urgentie minder om hun collega’s uit andere landen te ontmoeten. Alles kan immers via het internet. Toch denk ik dat het goed is om af en toe bij elkaar te komen met je mede-historici.

Betekent Nederland internationaal wat in de historische wereld? Veel populaire studies over Nederland en de Nederlandse cultuur worden nog altijd geschreven door buitenlanders (James Kennedy, Jonathan Israel, Simon Schama, enz.).
Als er buiten Nederland boeken verschijnen over ons land, zijn we meteen onder de indruk en vergeten we onze eigen prestaties. Ik vind dat niet terecht. We hebben zelf tal van historici, die ook internationaal wat betekenen. Henk Wesseling, cultuurhistoricus Pim den Boer, Willem Frijhoff, Jan Luiten van Zanden, ga zo maar door. Toch blijft taal het punt: Engels is de Lingua Franca en niet iedereen is die taal even goed machtig.

Terug naar het congres. Thema van de openingsdag is water. Water en geschiedenis: komt Willem-Alexander nog langs?
Uiteraard hebben we de kroonprins meteen in 2005 gevraagd om te komen. We hebben luidkeels geroepen, maar zijn agenda stond helaas al vol op deze dag. Hij is aanwezig bij een ander waterevenement.

Kunt u er (ook) niet bij zijn? Geen probleem: /Geschiedenis doet vanaf zondag dagelijks verslag vanaf het congres. Houd site en nieuwsbrief in de gaten.