Eerste dag, ICHS. Vrouwelijke representatie wereldwijd

- Zoom
- Logo geschiedeniscongres Amsterdam 2010 (Bron: wikipedia)
Vandaag was het zo ver. De start van het International Congress of History 2010 te Amsterdam. Verschillende lezingen vonden plaats met uiteenlopende onderwerpen. Een van de lezingen vandaag ging over ‘Female Iconic Represenations of Collective Identity. Verschillende historica vertelden over de chronologische ontwikkeling in de manier waarop vrouwen worden afgebeeld of gepresenteerd, waarbij zij functioneren als personificatie van een natie. Iedere historica richtte zich hierbij op een specifiek deel van de wereld.
Laura Malosetti Costa, professor aan de Univesiteit van Buenos Aires, sprak over de manier waarop vrouwen afgebeeld werden in de 19e eeuw in Latijns Amerika. Wat vooral duidelijk wordt uit de schilderijen en beelden uit die periode is dat de bezetters, zoals Spanje en Portugal wilden aantonen dat de oorspronkelijke bevolking een slecht volk was dat moest worden bestreden en in toom worden gehouden. Om dit gevoel op te wekken werden er vele afbeeldingen gemaakt van een blanke vrouw die in handen was gevallen van de ‘wilden’. Op deze afbeeldingen werd zij ontvoerd of verkracht en was haar wanhoop duidelijk te zien. Naast deze wanhoop is op geen van de schilderijen een enorm verzet van de vrouwen te zien, ze laten zich vaak aangedaan meevoeren door de vijand. Costa maakt duidelijk dat deze vrouw voor de bezetter staat. Om het verschil tussen de bezetter en de oorspronkelijke bevolking te versterken en om hierbij een onderscheid tussen goed en kwaad te maken, is de vrouw op iedere afbeelding uitzonderlijk wit gemaakt en is de vijand donker. Behalve dat de personificatie van een natie duidelijk wordt, zegt dit ook iets over de manier waarop vrouwen werden gezien in die betreffende maatschappij: namelijk als passief en kwetsbaar.
Van Latijns Amerika begeven we ons naar Japan. Chigusa Kimura-Steven, professor Asian Studies in Nieuw-Zeeland, vertelde in deze lezing over de Japanse godin Amaterasu, ook wel de Zonnegodin genoemd. Deze godin wordt al eeuwen verbonden met het Japanse keizerrijk. Zo was de eerste keizer van Japan, keizer Jimmu (660 v. Chr.) een directe afstammeling van Amaterasu. De verbeelding van Amaterasu heeft door de eeuwen heen een verandering doorgemaakt. Waar zij in het begin veelal als strijdster werd beschreven, kreeg zij later een meer moederlijke rol toebedeeld. In tegenstelling tot de representatie van de vrouw in 19e eeuws Latijns Amerika, staat Amaterasu niet zo zeer voor de personificatie van Japan, maar voor het legitiem maken van de keizerlijke positie. Opvallend volgens Kimura-Steven is dat vandaag de dag het niet mogelijk is voor vrouwen om keizer te worden. Dit is in de Japanse cultuur typisch iets voor mannen, vertelt ze. Reden te meer voor haar om mensen in Japan en wereldwijd op de hoogte te stellen van de mythe rondom Amaterasu en van de historische feiten waaruit blijkt dat vrouwen zeer machtige keizerinnen konden zijn.
In deze lezing werd iets meer duidelijk op welke manier een land in de loop van de geschiedenis zichzelf gestalte gaf aan de hand van een vrouwelijke figuur. Het interessante aan dit gegeven is dat de positie van de vrouw in dat land en de verandering daarvan door de eeuwen heen, hieruit gedestilleerd kan worden.