'Op Zaterdag en Zondag 30 en 31 Januari zal te Zwolle het nationale kampioenschap in het hardrijden op de schaats gehouden worden’, schreef de Leeuwarder Courant. De winter was eindelijk streng genoeg om de beste Nederlandse schaatsers uit te nodigen om tegen elkaar te strijden om het nationale kampioenschap. Zo ging dat nu eenmaal in de tijd vóór de overdekte schaatshallen: als de winter niet koud genoeg was, waren er ook geen wedstrijden. De beste Nederlandse schaatsers trainden daarom in het buitenland om zich goed te kunnen voorbereiden op EK’s en WK’s.

Titelverdediger

Dat gold vooral voor Kees Broekman, in 1954 heersend allroundkampioen. In 1953, dus een jaar eerder, was hij als eerste Nederlandse schaatser ooit Europees kampioen geworden. Deze historische presatie viel echter in het niet bij de Watersnoodramp, die in hetzelfde weekend plaatsvond. Misschien was dat ook meteen de reden dat Broekman niet werd uitgeroepen tot sportman van het jaar 1953.

Hoe dan ook: Broekman verdedigde op 6 en 7 februari 1954 zijn titel op het EK in Davos en zat vanaf eind januari daarom met vijf andere Nederlandse schaatsers en coach Klaas Schenk (vader van Ard) in Zwitserland. Tot hun grote verrassing hoorden ze daar opeens dat in eigen land het NK was uitgeschreven. Broekman was daarmee niet in staat zijn titel te verdedigen.

Op hoge poten werd op vrijdag 29 januari vanuit Zwitserland een telegram gestuurd naar zowel de Schaatsbond als de verantwoordelijke ijsvereniging van Zwolle: ‘Vaststelling nationale kampioenschappen dit weekeinde morele klap voor gehele ploeg. Verzoeke dringend wijziging in officieuze wedstrijd, anders aanvaard ik geen verdere consequenties. Namens de ploeg Klaas Schenk.’

Atmosfeer

De Leeuwarder Courant schreef hierover: ‘In de middag arriveerde de heer H. Roos, voorzitter van de commissie voor het hardrijden van de KNSB, die onmiddellijk na aankomst en op verzoek van de jongens een lang gesprek met hen heeft gevoerd, waarin de rijders verscheidene bezwaren tegen de gang van zaken in de bond en in het bijzonder ten aanzien van de training en de verdere voorbereiding voor het seizoen naar voren hebben gebracht. Dat de atmosfeer niet bepaald gunstig is voor het behalen van goede resultaten en snelle tijden is zonder meer duidelijk.'

Aldus de Leeuwarder. Het telegram leidde er in ieder geval niet toe dat de status van het NK in Zwolle werd gewijzigd. Het bleef het officiële kampioenschap - zónder Broekman en zijn vijf collega’s. Daardoor liep het toernooi uit op een strijd tussen Egbert van ’t Oever uit Lissen en de Rotterdammer Cockie (of Kokkie) van der Elst. Broekman verloor zo zijn titel zonder die te kunnen verdedigen.

De wisselende weersomstandigheden waren een factor op het NK, omdat de ene schaaster onder betere condities reed dan de andere. Mede daardoor won Van ’t Oever zijn enige nationale titel uit zijn loopbaan. Daarna werd hij vooral bekend als coach van onder meer van Yvonne van Gennip en Marianne Timmer.

Van der Elst zou nooit meer eindigen op het erepodium van een NK allround. In 1954 profiteerde hij zo van het verblijf van de zes beste schaatsers in Davos om voor één maal te schitteren bij een allroundkampioenschap. Van der Elst was toch meer een specialist op de kortere afstanden, zoals blijkt uit zijn nationale record op de 1.500 meter, dat hij vlak na dit NKreed en dat pas in 1962 werd overgenomen door Henk van der Grift. Trainingsbeelden van Van der Elst uit 1952 staan trouwens hier - uit het jaar dat hij meedeed aan de Olympische Winterspelen op de 500 en de 1.500 meter.

Drie dagen na afloop van het NK was de Elfstedentocht, die werd gewonnen door Jeen van den Berg. Weer drie dagen later verdedigde Broekman zijn Europese titel, maar eindigde daar op de zesde plaats. Daarna begon opnieuw het wachten op het volgende NK en de volgende Elfstedentocht, maar dat zou gelukkig niet zo lang duren als de jaren vóór 1954.

In de serie oude filmbeelden van het NK Schaatsen