Verloren recept heeft honderd jaar koud gestaan Zuidpoolwhisky van Shackleton teruggevonden

  • 8 februari 2010
Sir Ernest Shackleton. "Wat Nansen is voor het Noorden, is Shackleton voor het Zuiden" (Roald Amundsen)
Zoom
Sir Ernest Shackleton. "Wat Nansen is voor het Noorden, is Shackleton voor het Zuiden" (Roald Amundsen)

In 1909 bereikte de Iers-Engelse ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton de Zuidpool. Althans, de magnetische Zuidpool. Door voedselgebrek strandde hij op honderdvijftig kilometer afstand van zijn einddoel: de geografische pool. Hij vertrok terug naar huis en was gedwongen zijn whisky achter te laten. Nu, honderd jaar later, is deze teruggevonden. Ook de stem van Shackleton is behouden gebleven en is hier te beluisteren.

Shackleton komt tijdens zijn Nimrod-expeditie (1907-1909) op 16 januari 1909 op het meest zuidelijke punt ooit: 88.23 graden zuiderbreedte. Helaas voor hem is dit nog steeds honderdvijftig kilometer verwijderd van de Zuidpool. Het probleem: er is gebrek aan proviand. In een race tegen de hongerdood moet Shackleton met zijn compagnons terugkeren naar het basisstation. Op één van de dagen schenkt Shackleton zijn biscuit van de dag aan zijn reisgenoot Frank Wild, die hierover later schrijft: 'Al het geld in de wereld zou deze biscuit niet kunnen kopen en de herinnering aan dit offer zal voor altijd bij me blijven.'

De expeditie verlaat het basisstation en vertrekt op de lange reis naar huis. Shackleton is daarbij gedwongen om vijf kratten whisky die hij onder het hutje verborgen heeft achter te laten. De whiskey was gemaakt door McKinlay and Co en kennis over het exacte recept raakte kort daarna verloren.

Whisky opgegraven

In 2006 werden de kratten door een team van het New Zealand Antarctic Heritage Trust ontdekt onder de hut annex tijdscapsule, maar ze zaten nog te diep in het ijs verstopt. Vervolgens begon een uiterst voorzichtige operatie, waarbij het erfgoed van de hut en de kratten intact moesten blijven. De operatie duurde enkele jaren.

Het team verwachtte drie kratten van de drank te vinden, maar de verrassing was groot toen er vijf werden opgedoken. Drankfabrikant Whyte & Mackay noemde de vondst 'een geschenk uit de hemel voor whiskyliefhebbers'.Het bedrijf heeft interesse in het recept en hoopt dit te kunnen reconstrueren aan de hand van monsters uit een van de flessen.

Shackleton vs. Amundsen

Ondanks het niet behalen van de geografisch pool is Shackleton's Grote Reis van het Zuiden een enorm succes: hij ontdekt met zijn expeditie de magnetische Zuidpool, en nooit eerder kwam er iemand zó dicht bij de geografische Zuidpool. Met twee jaar is dit op dat moment tevens de langst durende poolexpeditie uit de geschiedenis.

Roald Amundsen vindt in 1903 de noordwestelijke doorgang. Zijn poging om als eerst de geografische noordpool te bereiken mislukt, omdat iemand anders hem voor is. Zijn nieuwe uitdaging wordt de geografische zuidpool. De tocht verloopt voor hem zonder al te grote problemen. Na de bijna-geslaagde poging van Shackleton lukt het Amundsen op 14 december 1911 wel. Samen met zijn expeditieleden bereikt hij de geografische Zuidpool. Ook de terugweg verloopt voorspoedig.

Shackleton zet na 1909 zijn tochten naar extreme oorden voort, ondanks hartproblemen (waarschijnlijk veroorzaakt door ontberingen op de expedities). Hij onderneemt nog een aantal expedities, zoals een trans-Antarctische tocht tussen 1914 en 1917. Zijn laatste expeditie is in 1921, op zoek naar een aantal verloren eilanden bij Antarctica. Onderweg krijgt Shackleton een hartaanval, maar hij weigert medische zorg waarna het schip verder zuidwaarts trekt. Een tweede hartaanval op 5 januari 1922 is hem echter fataal. Shackleton wordt twee maanden later begraven op het eiland South-Georgia, ergens tussen Argentinië en de Zuidpool.


  • Beluister de stem van Shackleton in een kort fragment uit 1909.

  • Lees meer over de Zuidpoolexpedities