Begin jaren twintig van de vorige eeuw kregen de landbouwers opvallend weinig betaald voor hun producten. Toch moesten de inwoners van de grote steden veel betalen voor aardappelen, groenten en vlees. Daardoor rezen weer vermoedens over een te hoge prijsmarge, over woekerprijzen voor primaire levensbehoeftes. Precies in die tijd besloot Houtman in Amsterdam-West zijn prijzen te verlagen, zodat zijn klantenkring als vanzelfsprekend toenam. In plaats van twintig centen vroeg hij zestien cent voor een brood.

Deze actie hakte erin. Leveranciers van meel en gist werden gedwongen niets meer te leveren aan Houtman. De Amsterdamse bakkerswereld wilde deze soloactie zo snel mogelijk beëindigen – goedschiks of kwaadschiks. ‘Het is te bejammeren’, oordeelde het Amersoortsch Dagblad op 7 oktober 1922 hierover, ‘dat de leveranciers van meel en gist voor de bedreiging der bakkers gezwicht zijn, het voordeliger achtend één klant te verliezen of niet te krijgen, dan de kans te beloopen een gansche groep te zien ontgaan.’

Nog in dezelfde week sprak de Amsterdamse gemeenteraad over de broodoorlog. Wethouder de Miranda garandeerde namens het college van B&W dat elke bakker, die in zijn prijsbepaling belemmerd werd, bloem zou krijgen. Hiermee werd de boycot van Houtman in feite de nek omgedraaid, omdat hij zeker wist dat hij zijn grondstoffen aangeleverd zou krijgen.

Het kon daarom niet anders dat de andere Amsterdamse bakkers snel zouden volgen met prijsverlagingen. Hun verzet was zinloos geworden, en de prijzen op het oude niveau houden, zou alleen maar extra klanten voor Houtman hebben betekend.

Binnen een week volgde bijna de hele stad inderdaad de nieuwe koers, die Houtman had ingeslagen. Daarmee sloeg de broodoorlog over naar andere steden, zoals Breda. Ook daar werden prijzen verlaagd, waarna een boycot werd afgekondigd, die weer werd gebroken door het college van B&W.

Van de broodoorlog van 1922 hebben we filmbeelden, die zijn opgeslagen in de schatkamers van de Publieke Omroep. Hierop zien we onder meer een menigte mensen voor een bakkerswinkel – hoogstwaarschijnlijk van Houtman. Op de ruiten zien we broodprijzen van zestien en twintig cent. De beelden zijn zonder geluid, want al 88 jaar oud.

Voor geschreven verslagen verwijzen we naar de kranten uit die tijd. Lees onder meer:

1. Dagblad Het Centrum op 28 september 1922: hier
2. 'De middenstand tegen de bakkers' in Het Centrum van 3 oktober 1922: hier
3. De Nieuwe Tilburgsche Courant van 5 oktober 1922: hier
4. Dagblad Het Vaderland van 8 oktober 1922: hier

En als u hieraan nog niet voldoende heeft, raden we u aan te zoeken op de trefwooren broodoorlog en Amsterdam bij de index van het Historische Krantenarchief - hier.