De uitzending werd gemaakt ter gelegenheid van het verschijnen van de langverwachte biografie over Luns door professor Albert Kersten. De redactie had vooraf inzage in het boek en wilde een aantal aspecten uit de loopbaan van de minister van Buitenlandse Zaken belichten. Daaronder zijn bemoeienissen met het vinden van een geschikte huwelijkspartner voor de huidige koningin, toen nog prinses. Biograaf Kersten baseerde zijn verhaal wat dit betreft op een brief van prins Bernhard aan Luns en op diens dagboeken.

Beiden maken deel uit van het omvangrijke archief van Luns dat na de dood van de bewindsman is overgedragen aan het Nationaal Archief. Toen Andere Tijden inzage vroeg in de specifieke stukken uit het archief van Luns, kreeg het programma te horen dat deze stukken niet openbaar waren. Dat biograaf Kersten ze kon inzien was te danken aan een speciale regeling die hij destijds met Luns persoonlijk had getroffen. Dat zowel Kersten als de zoon van Luns (die in deze ook zeggenschap heeft) er geen bezwaar tegen hadden dat Andere Tijden de stukken zou inzien, had volgens het Nationaal Archief geen invloed. De regels van de Archiefwet zouden inzage niet toelaten.

Andere Tijden heeft de dag na de uitzending in een open brief in De Volkskrant gesteld dat de geschiedwetenschap niet gediend wordt met een selectieve openstelling van bronnen. Andere historici kunnen nu niet controleren wat de heer Kersten over Luns schrijft.

Naast deze open brief is Andere Tijden ook een procedure begonnen bij het Nationaal Archief. Tijdens een hoorzitting heeft Andere Tijden zijn argumenten voor het voetlicht gebracht. Met het verslag van de hoorzitting in de hand (zie BIJLAGES)boog de algemeen rijksarchivaris zich nogmaals over de zaak. Met genoemde uitkomst.

Andere Tijden kan nu naar de rechter stappen. Dat zullen we voorlopig niet doen. Terzake kundige juristen denken dat we op formeel juridische gronden nu niet zo veel kans maken. Het programma heeft geen aantoonbare schade geleden. De uitzending is gewoon doorgegaan.

Dat wij menen dat de geschiedwetenschap op deze manier onrecht wordt aangedaan is eerder een morele kwestie dan een strikt juridische grond voor een procedure. Hoe belangrijk we het ook vinden, wij willen in deze tijd van bezuinigingen het geld liever steken in ons programma dan in een rechtsgang waarvan de uitkomst onzeker is.

De afwijzingsbrief (zie BIJLAGE)van de rijksarchivaris bevat overigens een passage waaruit valt op te maken dat hij zich kan vinden in de stelling van Andere Tijden dat controle van bronnen een noodzakelijk onderdeel van de geschiedwetenschap is. Hij heeft toegezegd dat hij met Luns jr. opnieuw zal overleggen over het archief. Daarbij wordt bekeken of sommige stukken toch openbaar kunnen worden. Wij wachten dit overleg hoopvol af.

Als het niets oplevert zullen we opnieuw afwegen of een rechtszaak zinvol is, mogelijk aan te spannen samen met anderen die gebaat zijn bij een zo groot mogelijke openheid van archieven die het publieke belang dienen.

Redactie Andere Tijden