De uitspraak tegen Duch is het eerste vonnis van het Cambodja-Tribunaal. In de martelgevangenis Tuol Sleng zijn volgens het tribunaal zeker 12.000 mensen om het leven gekomen.

De aanklagers hadden gevraagd om een straf van veertig jaar. De rechter stelde echter dat er sprake was van verzachtende omstandigheden, onder meer omdat de 67-jarige Duch meewerkte aan het onderzoek en spijt had betuigd over zijn daden. Tijdens de behandeling van de zaak had hij voor vrijspraak gepleit, omdat hij alleen orders zou hebben opgevolgd.

Daarnaast bepaalde de rechter dat het Cambodjaanse leger Duch vijf jaar ten onrechte heeft vastgehouden. Daarom hoeft hij maar dertig jaar van zijn straf uit te zitten. Duch moet 97 jaar oud worden om weer op vrije voeten te komen.

De rechter deed er ruim een uur over om het vonnis uit te spreken. ,,De rol van de aangeklaagde als het hoofd van S-21 is bevestigd door de bekentenis van de aangeklaagde en de verklaringen van getuigen'', zei de rechter. ,,Iedere persoon die in S-21 was opgesloten, was bestemd voor executie conform het beleid van de communistische partij in Cambodja om alle vijanden te vernietigen.''

Duch, die eigenlijk Kaing Guek Eav heet, hoorde de rechter ogenschijnlijk onbewogen aan. Een aantal aanwezigen in de rechtszaal begon te huilen na de bekendmaking van het vonnis. Ze repten van een belediging voor de slachtoffers van het schrikbewind van de Rode Khmer. ,,Er is geen gerechtigheid. Ik wil levenslang voor Duch'', zei de 47-jarige Hong Sovath. Haar vader is overleden in Tuol Sleng.

Andere nabestaanden van slachtoffers van de Rode Khmer waren positiever. Ze stelden dat er na ruim dertig jaar eindelijk een kopstuk van de Rode Khmer door het Cambodja-Tribunaal is veroordeeld. Naast Duch heeft het tribunaal nog vier Rode Khmer-leiders in handen die worden vervolgd. De hoogste man van het toenmalige regime, Pol Pot, ontkomt aan vervolging. Hij stierf in 1998 in de jungle van Cambodja.

Rode Khmer
Het communistische Rode Khmer-regime stond onder leiding van dictator Pol Pot. In zijn streven om een zelfvoorzienende rurale samenleving te realiseren had hij het vooral voorzien op de stedelijke bevolking en intellectuelen. Het dragen van een bril was genoeg reden voor executie.

In 1978 vielen de Vietnamezen Cambodja binnen, nadat de laatste het zuiden van Vietnam was binnengevallen. Hierna heerste er tot ver in de jaren '90 van de 20e eeuw een burgeroorlog die uiteindelijk resulteerde in de overgave van de laatste Rode Khmer-guerrillero's. In mei 1993 werden er voor het eerst weer verkiezingen gehouden. De situatie bleef echter tot in 2003 onstabiel.

Leider van de Rode Khmer, Pol Pot, overleed al in 1998 - zonder te worden berecht. De angst bestaat dat ook andere kopstukken van het bewind - alle op leeftijd - overlijden zonder ooit berecht te zijn.

Bekijk en beluister o.m.

Op de website van het Cambodja-Tribunaal zijn webcasts van de rechtzaken te bekijken.

Deacon of Death: over de zoektocht naar gerechtigheid in het hedendaagse Cambodja.

Cambodja's verzwegen verleden: over het verwerkingsproces van de gewone Cambodjaan.