Main Content

Lancering Nederlandse Voornamenbank Adolf na 1945 honderden keren geboren in Nederland

  • 3 juni 2010
<p>De teloorgang van Jan in de Nederlandse Voornamenbank</p>
Zoom

De teloorgang van Jan in de Nederlandse Voornamenbank

Jan, Piet en Kees. Klassieke namen verdwijnen uit de taal, en Adolf werd na de Tweede Wereldoorlog nog regelmatig geboren. Vandaag wordt de Nederlandse Voornamenbank gelanceerd. De database van het Meertens Instituut toont de ontwikkeling van het gebruik van voornamen sinds 1880.

Jan sterft uit: sinds 1880 vertoont de naam een gestage achteruitgang. De babyboom was de laatste explosie van Jans, daarna liep het steil achteruit; de teloorgang van de naam Jan zal niemand verbazen. Maar dat Kees tussen 1880 en 1910 op twee handen te tellen was, is des te opvallender. Kees klom pas in de jaren 'tien op tot het hoogtepunt in 1946, toen er naar schatting 164 Kezen geboren werden. Dit is een relatief hoog aantal.

Vandaag lanceert het Meertens Instituut de Nederlandse Voornamenbank. De database is een aanvulling op de eerder verschenen familienamenbank, die in december 2009 online ging. Deze website was een doorslaand succes: alleen al in de openingsmaand werd de site achttien miljoen keer bezocht. Net als de familienamenbank geeft de nieuwe voornamenbank de statistieken overzichtelijk weer:

  • Hoeveel personen in Nederland dragen een naam (mannen en vrouwen), als eerste of als tweede of volgende naam.
  • De populariteit van elke naam sinds 1880. Dat maakt het mogelijk om te zien of een naam in opkomst is, wanneer de naam het meest populair was, of dat de naam alweer uit de gratie is.
  • De spreiding van de voornamen, per geboortegemeente in Nederland.
  • Ook is voor 20.000 namen een uitleg en verklaring beschikbaar over de herkomst en etymologische betekenis.

    Geboren: Adolf
    De populariteitsgrafieken tonen de grote ontwikkeling die de voornaamgeving heeft meegemaakt in de twintigste eeuw. Waar de Tweede Wereldoorlog in veel gevallen de teloorgang of opkomst van een voornaam betekende, is er iets opvallends zichtbaar: de naam Adolf verdween na 1945 niet.

    Hoewel er een afname zichtbaar was, werden er vanaf de jaren vijftig nog honderden Adolfs geboren, tot drie baby's in 2002 aan toe. Amsterdam en Rotterdam zijn bij de census van 2006 roodgloeiend van de Adolf's. De naam betekent overigens zoiets als 'edele wolf'.

    Over het project
    De Nederlandse Voornamenbank (NVB) is een samenwerkingsproject van het Meertens Instituut van de KNAW en de Universiteit Utrecht. Internationaal is de bank uniek in omvang, compleetheid en gevarieerdheid van de gegevens.

    De databank geeft informatie over 500.000 verschillende voornamen die in Nederland voorkomen. Het bestand is gebaseerd op de voornamen die als eerste naam en/of als volgnaam omstreeks 1 juli 2006 bij de Gemeentelijke Basisadministratie geregistreerd waren, aangevuld met recentere eerste voornamen die verkregen zijn van de Sociale Verzekeringsbank. Daarnaast zijn er een aantal voornamen opgenomen die genoemd worden in de Prisma Voornamen, maar niet meer in Nederland gedragen worden.