Buiten het CDA had nog nooit iemand van Jan Peter Balkenende gehoord totdat er in 2001 een machtstrijd uitbrak. Het partijbestuur wees hem aan als lijsttrekker na een veelbewogen weekend. De strijd tussen de andere kandidaten Jaap de Hoop Scheffer en Marnix van Rij was kort daarvoor tot een dramatisch hoogtepunt gekomen. Eindeloos gesteggel over posities op de lijst en onderling wantrouwen maakten beiden onmogelijk. Ze trokken zich allebei terug.

Het publiek zag aanvankelijk een enigszins schuchtere Balkenende. Geen door de wol geverfde politicus, was het beeld. Volgens partijgenoot Hans Hillen was dat imago bewust gecreëerd: “Jan Peter wist heel goed waar hij mee bezig was, zijn onbevangenheid was gespeeld, hij is een goed acteur.”

Het CDA zat toen al acht jaar in de oppositie. Partijbestuurder Leon Frissen, voorzitter van het gewest Limburg, was er op dat moment van overtuigd dat er door het getouwtrek in de partij na het weekend geen CDA meer zou zijn. Hij kwam in actie en belde Ab Klink, dan directeur van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA. Ze maakten zich sterk voor Jan Peter Balkenende als lijsttrekker. Hij had landelijke ervaring en daarmee een streepje voor op de andere kanshebber Pieter van Geel, die vooral een provinciaal kanon was. Bovendien had Balkenende zich bewezen als intellectuele motor van de hervorming van het CDA in de jaren ervoor. Zijn ideeën had hij onder andere besproken tijdens bijeenkomsten met een aantal CDA-dertigers in café Schlemmer in Den Haag. ‘Kwajongens, met wilde ideeen’, noemde één van hen ze.

Ab Klink schoof in het programma Buitenhof de naam van Balkenende naar voren. Maar op maandag tijdens een bijeenkomst van de partij in Hotel Lapershoek staakten de stemmen. Het ging tussen Balkenende en Van Geel met ieder de helft van de stemmen. De sfeer was om te snijden. “Nagelbijtend zat iedereen elkaar aan te kijken”, schetst de voorzitter van het gewest Drente.

Andere Tijden sprak enkele maanden geleden met onder andere Ab Klink, Jack de Vries en Hans Hillen over het weekend waarin Balkenende leider van het CDA werd. Die aflevering is hier te zien.