Een recent onderzoek wijst erop dat dit vermoedelijk vóór de doellijn zou zijn geweest. Maar op advies van zijn grensrechter keurde de scheidsrechter de goal goed. Ook het vierde Engelse doelpunt is omstreden omdat zich op het ogenblik dat deze goal viel, vlak voor het eindsignaal, al Engelse supporters op het veld bevonden.

Alle commotie zorgde er wel voor dat de wereldtitel in 1966 vóór het erst en (voorlopig) voor het laatst terechtkwam in en bij het land dat het voetbal uitvond.

Het ANP schreef:

Enerverende voetbalfinale op Wembley

Brit Hurst scoort drie doelpunten

Na anderhalf uur was stand nog 2-2

Honderdentwintig dramatische minuten.

Volgepakt met boeiend meeslepend en bij vlagen ook uitstekend voetbal. Volgepakt bovendien met een half dozijn doelpunten, die zo meesterlijk over de wedstrijd, compleet met verlenging, verdeeld werden dat men het slot van deze over het algemeen nogal teleurstellend en bijzonder rumoerig verlopen wereldkampioenschappen zonder meer een ongekend hoogtepunt mag noemen.

Misschien niet zo briljant als het voor fijnproevers nu reeds historische duel dat de Hongaren en de onttroonde Brazilianen op die historische vrijdagavond in het Goodison park in Liverpool uitvochten, maar niettemin zo boeiend en vooral ook zo dramatisch verlopen dat men zich geen betere slotapotheose had kunnen wensen. Engeland, al maanden door eigen pers en coach op een bijzonder aanvechtbare wijze als nieuwe titeldrager geannonceerd heeft het dus gered.

En de eerlijkheid gebiedt het te zeggen: volkomen verdiend. De Westduitsers, die na een manmoedig slotoffensief welgeteld achttien seconden voor het verstrijken van de officiële speeltijd nog op sensationele wijze een verlenging afdwongen zullen de eerste zijn om dat te erkennen. De uiteraard teleurgestelde formatie van Helmut Schoen demonstreerde dat onmiddellijk na die alles van spelers en publiek vergende extra dertig minuten door de bijzonder sportieve wijze waarop zij afscheid van de honderdduizend in Wembley en afscheid van Engeland namen. Correcte verliezers die zich ook tijdens die meeslepende 120 minuten voetbal bijzonder waardig hadden gedragen. Met meer zelfbeheersing in ieder geval dan de Britten. Meer dan één officiële waarschuwing voor de overigens zeer sportief spelende Peters leverde dat echter niet op.

Maar laten we ons niet in die sportieve dieptepunten, die in vergelijking met al het voorgaande nog zo diep niet waren, en die bovendien het karakter van de finale gelukkig nauwelijks hebben kunnen aantasten, gaan verliezen. Zij behoren nu eenmaal bij het huidige internationale en uiteraard niet van commerciële belangen ontblote topvoetbal.

Cassius Clay, dichtbij koningin Elisabeth op het ereterras gezeten, moet in de eerste minuten van het duel al aan zijn komende ontmoeting met de Britse kampioen Brian London gedacht hebben. Nog maar nauwelijks was de bal aan het rollen gebracht of Roger Hunt torpedeerde op niet mis te verstane wijze goallie Hans Tilkowski. Zoals een bokser veelal tracht de veroorzaakte verwonding van zijn tegenstander door een regen van vuistslagen nog te verergeren, zo klom de Liverpooltank tegen de nauwelijks herstelde linkerschouder van Duitslands laatste man op. De finale dreigde na zes minuten reeds te devalueren tot een ongelijk en dus bij voorbaat onbevredigend duel. Tilkowski kreeg van Dienst een handvol minuten ten om opgelapt te worden. Voldoende voor een volledig herstel natuurlijk niet maar toch bleek enkele seconden na zijn wederopstanding reeds dat wilskracht en eerzucht het van de pijn wonnen. Met een waarlijk meesterlijke parade tipte hij een onbeschrijflijk hard en onverwacht door Peters afgevuurd schot uit de benedenhoek.

Haller scoort

Een meesterlijk stukje doelmanswerk dat de even in twijfel gebrachte Duitse ploeg onmiddellijk met zoveel zelfvertrouwen overgoot, dat bij de eerste de beste tegenzet de rond 10.000 Schlachtenbummler hossend en zingend hun rood-geel-zwarte vlaggen de lucht in konden steken. Wolfgang Overath, na een slecht toernooibegin in deze finale onbetwist de beste Duitser, had met een hard schot voor de tot deze openingstreffer leidende paniek gezorgd. Ray Wilson, in alle situaties een bijzonder nuchter verdediger, kopte zwak weg en eer de koele routinier besefte waartoe zijn fout zou leiden, had strateeg Helmut Haller de touwen achter Gordon Banks reeds gevonden (O-1). Hallers’s Britse evenknie architect en tevens afmaker Bobby Charlton stortte zich met nog meer energie op de in het middenveld opdoemende mogelijkheden. De kalende Manchester United-captain was veelvuldig aan de bal. De soms wat te rustig spelende Duitsers mochten dan in Uwe Seeler een door zijn werklust en arbeidsvermogen bijzonder inspirerende aanvoerder bezitten, de door een gescandeerd England England in de richting van Tilkowski gestuwde ploeg van Ramsey kreeg in de 23ste minuut zijn verdiende gelijkmaker. Een razend knap door Moore genomen vrije schop haalde de hele Duitse defensie uit balans. Een fractie van een seconde slechts maar juist voldoende voor de verschrikkelijk zeker koppende Dave Hurst om in het gat te sprinten en Tilkowski tot een geslagen man te devalueren (1-1). Wembley schudde op zijn grondvesten.

Maar nog belangrijker dan dit ongekende enthousiasme bij de Engelse supporters was de waarde die deze treffer voor het verdere verloop van de eerste helft had. In een vaak enorm hoog tempo, veelal bereikt na uit tactische overwegingen sterk vertragende breedtecombinaties op het middenveld, ontspon zich een voetbalgevecht waarin de kansen voor beide ploegen gelijkwaardig bleven. Banks moest bijvoorbeeld in de 36ste minuut al zijn niet geringe kwaliteiten aanspreken om Overath van een treffer af te houden en Tilkowski reflexte nog geen twintig seconden daarna de bal na een van enkele meters afstand afgevuurde kogel van Hunt op briljante wijze over het houtwerk om nog eens een handvol seconden later de handen op elkaar te brengen voor een nieuwe meesterlijke redding van collega Banks na een effectvol schot van Seeler. Volkomen gelijkwaardig die eerste helft dus.

Niettemin tekende zich toen reeds de naderende nederlaag der Westduitsers af. Lothar Emmerich, het kanon van Borussia Dortmund, had namelijk nog geen bal goed geraakt. Zijn wel heel erg beperkte technische gaven degradeerden hem zonder meer tot een waardeloze figurant hetgeen uiteraard zijn uitwerking op club- en en vleugelgenoot Sigi Held niet miste. Fout Hoettges Maar desondanks hielden wilskracht en Ehrgreist de Duitsers ook na de hervatting nog lang overeind. Op bewonderenswaardige wijze pareerden Weber, Hoettges en Schulz steeds maar weer de nu in aantal veel talrijkere Engelse aanvallen en het moet vooral voor de met veel kunst en vliegwerk voor deze finale weer fit gedokterde Horst Hoettges bijzonder triest zijn dat juist hij, die tot dan toe een foutloze demonstratie van modern uitverdedigen had gegeven, in de 32ste minuut de fatale fout maakte. Volkomen onnodig bracht hij een ergens bij de cornervlag verdwaalde bal met een paniekerige mistrap voor eigen doel terug. De stoere en onverzettelijke Bremer verraste daarmee wel zijn eigen teamgenoten doch niet Jim Peters die volkomen vrij staand geen mededogen kende en het leer ongekend hard en onhoudbaar voor Tilkowski tegen het net joeg (2- 1). En terwijl een steeds doller wordend publiek al overmoedig het “Great Brittain rules the waves” begon te zingen deed Bobby Charlton er hoogst persoonlijk nog een schepje bovenop door na een technisch knappe solo oog in oog met de Duitse doelman te geraken. Zijn iets te haastig afgevuurde schot miste echter op enkele centimeters de juiste richting.

Met de nu snel voortschrijdende tijd als voornaamste vijand moesten ten de wit-zwarten van Schoen wel terugkomen. En zij kwamen. Alleszins gedurfd ontketenden zij een slotoffensief waarvan Overath en Halier met tientallen zuivere en geraffineerde passes het karakter bepaalden. De Duitsers forceerden echter niet. Weloverwogen kozen zij hun weg naar het doel van Banks. Op de valreep. Zo knap dat de Engelse defensie er even door in paniek raakte en met name Stiles en Jackie Charlton zich aan overtredingen gingen bezondigen. Zo ook achttien seconden voor het einde de Leeds United-stopper de gehele middag dag superieur in eigen strafschopgebied opererend sprong hij het koppen Emmerich in de rug .Emma zelf nam de vrije schop en ofschoon de bal uit zijn inzet in eerste instantie op het roodwitte Engelse muurtje afsprong en zowel Charlton als de opgerukte Schnellinger het leer met de handen in de goede richting wilden stuwen, was het Weber die zijn ploeg op de valreep toch nog vaar een alleszins verdiende verlenging kon knallen (2 . 2). De sensatie had niet groter kunnen zijn.

Terwijl de duizenden Duitsers elkaar van vreugde huilend en zingend om de hals vielen, zweeg het zo luidruchtige Engelse publiek als een man. Verbijsterd als zij waren door deze onverwachte ommekeer.

Al onmiddellijk in de eerste verlenging bleek echter dat de manmoedig doorvechtende Manschaft niet de kracht zou bezitten om Engeland van de wereldtitel af te houden. Uwe Seeler, duidelijk vermoeid door de ongekend grote hoeveelheid arbeid die hij in de voorgaande negentig minuten voor zijn rekening had genomen, was niet langer de grote inspirator van de Duitsers. Omstreden goal Engeland beschikte over de grootste reserves. Bobby Charlton raakte de paal en Hunt knalde over.

Na tien minuten echter kon Charlton speerpunt Hurst van een fraaie pass voorzien. Deze legde in een ongelooflijk snelle reflex nog eenmaal alle kracht in een op Tilkowskis doel gericht schot. De bal beukte de onderkant van de lat waarna Weber op koele wijze voor opluchting zorgde. Maar terwijl de Engelse spelers als het ware om een doelpunt smekend zich om Dienst groepeerden en de Russische grensfechter Bakhramov even leek te aarzelen, tekende het naderend onheil zich reeds voor Schoen’s formatie af.

Twee seconden overleg tussen de Zwitserse arbiter en zijn linesman waren voldoende om aan alle onzekerheid een eind te maken. De bal die door Hurst tegen het houtwerk was gejaagd om daarna via de grond uit het doel te stuiten, had de lijn gepasseerd. Althans volgens de conclusie van deze verenigde arbitrage. Natuurlijk protesteerden de Duitsers, doch hun begrijpelijk verweer mocht niet baten. Engeland leidde met 3 . 2.

Het was zoals later zou blijken de genadeslag. Want toen in de nog eens vijftien minuten durende tweede helft van de verlenging de Duitsers zich in een wanhopig slotoffensief stortten was één doorbraak van de Britten voldoende om via nogmaals Hurst aan alle onzekerheid rond de wereldtitell een einde te maken (4 . 2).

Er werd niet meer afgetrapt. Kolkende arena Engeland was wereldkampioen. De smeekbede van miljoenen Britten was realiteit geworden. Wembley geleek minutenlang op een wild kolkende arena waarin de acteurs, ook de bijzonder zonder sportieve Duitsers, een overweldigende hulde ten deel viel.

Met aanvoerder Bobby Moore in het eerste gelid werden de trappen naar de Koninklijke loge genomen. En terwijl Uwe Seeler zich ook na dit voor hem toch wel bijzonder teleurstellend verlopen duel als een ware aanvoerder gedroeg door de huilende rechtsback Hoettges, de man die in de gehele ontmoeting slechts één fout maar dan ook een fatale had gemaakt, te troosten was het koningin Elisabeth hoogst persoonlijk die een streep onder het wereldkampioenschap zette. De Coupe Jules Rimet, het uiterlijk zo monsterachtig lelijke beeldje dat als inzet van dit toernooi geldt, werd door haar met een koele handdruk aan Bobby Moore ter hand gesteld. Engeland kon zijn wereldkampioenschap gaan vieren.