Main Content

Duitse film was niet populair in Nederland Rembrandt van Rijn, de film uit 1942

  • 24 juni 2010
<p>Opnames van de film over Rembrandt</p>
Zoom

Opnames van de film over Rembrandt

Geschiedenis 24 besteedt deze week veel aandacht aan Rembrandt van Rijn. Tijdens de oorlog maakten de Duitsers over de schilder een film, die de boeken inging als antisemitisch. Andere Tijden maakte hiervan een reconstructie.

In de herfst van 1941 nam een Duitse filmcrew in ons land een speelfilm op over Rembrandt van Rijn. De ploeg maakte een grootsefilmproductie, tot dan toe in Nederland duurste. Niets was te gek. Er werd een enorm decor gebouwd in de vorm van het Rembrandthuis aan de Jodenbreestraat, inclusief omliggende huizen.

Actrice Gisela Uhlen speelde Hendrickje Stoffels. Tegen Andere Tijden zei ze: “De regisseur verlangde veel van ons, maar ik was erg gelukkig toen ik de rol aangeboden kreeg.” Die regisseur was Hans Steinhoff, die eerder met Hitlerjunge Quex naam had gemaakt als nazifilmer.

De film kon natuurlijk niet gemaakt worden zonder financiering en toestemming van het Duitse propagandaministerie onder leiding van Joseph Goebbels. Geld speelde geen rol, zoals de Nieuwe Rotterdamsche Courant in 1941 meldde: ‘De Duitsche industrie heeft er alles voor over willen hebben om deze film op een hoog peil te brengen. Het betekent veel dat er midden in den oorlog vier miljoen mark wordt uitgegeven voor een dergelijke film.’

Niet toevallig werd hiervoor Rembrandt uitgekozen, want voor de nationaal-socialsten was hij een favoriet onderwerp. De schilder werd gezien als een Germaanse held, zoals ook Tromp en De Ruyter dat waren. Ook de N.S.B. omarmde de schilder en organiseerde Rembrandtherdenkingen en de Rembrandtweek. De film paste dus goed in dat beeld.

Toch werd de productie niet bepaald warm ontvangen. De Haagsche Post schreef bijvoorbeeld in een recensie: 'Dit is Rembrandt niet, dit is Nederland evenmin. De film is geworden tot een schone allegorie, met allemaal archetypes. Er wordt slechts onderscheid gemaakt tussen die ene en de anderen, de domheid en het genie. Ook on-Nederlands zijn de uitspraken van de namen.'

De film draaide in Nederland slechts drie weken. De feestelijke première werd nog wel door Polygoon Hollands Nieuws vastgelegd, waarin we regisseur Steinhoff zien, die werd geflankeerd door cameraman Richard Angst.

Volgens actrice Gisela Uhlen was ging het in Duitsland een stuk beter. “Het publiek is er maandenlang op af gekomen. Het was een zeer geliefde film."

Kijk op deze site naar de reconstructie van Andere Tijden en naar een origineel fragment van Polygoon.