Main Content

Dé Nederlandse arbeidersfilm van Jo de Haas Stalen knuisten (1930)

  • 22 juni 2010
Stalen knuisten (1930)
Zoom
Stalen knuisten (1930)

Overgewaaid uit de Sovjet Unie werd de "arbeidersfilm" ook in Nederland in de jaren '20 een populair genre. Joris Ivens was de voortrekker, maar als communist was hij natuurlijk niet welkom bij de socialisten. Hun filmer was Jo de Haas, en de film waarmee hij beroemd werd was "Stalen knuisten" uit 1930.

In opdracht van de Algemeene Nederlandsche Metaalbewerkersbond filmde De Haasde werkzaamheden van metaalarbeiders in verschillende bedrijven, van hoogoven tot zilversmederij. In een op Sovject films geinspireerde stijl bracht hijde arbeiders in beeld. De film had tot doel de arbeiders op te roepen lid te worden van de bond. Deze oproep gebeurde in stijl: 'En imposant was 't slot waar de stalen knuisten met voorhamers lettergreep voor lettergreep als nagels in de staalplaten van een scheepswand den oproep er in hameren om te werken aan het bereiken van een ledental van 40.000 voor den ANMB.' schrijft Nieuw Weekblad voor de Cinematografie op 21 november 1930.

De film ging in premiere in de Cinema Royal te Amsterdam, organist Bernard Drukker verzorgde de muzikale begeleiding.

Het liberale "Vaderland" schreef over een filmavond in Den Haag waarop "Stalen knuisten" werd vertoond: "Had hij weliswaar een bijzonder dankbaar onderwerp, hij verfilmde het buitengewoon mooi en het fragment van zijn werk was het hoogtepunt van den avond. liet is sterk, eenvoudig, direct gezien en rustig, het bezit een heele reeks van kwaliteiten, die het stempelen tot zéér geslaagden arbeid." (Het Vaderland, 24 maart 1931)

In 1986 heeft de audiovisuele afdeling van Stichting Film en Wetenschap, een van de voorlopers van Beeld en Geluid de film gereconstrueerd naar aanleiding van het honderdjarig jubileum van de FNV.

BESCHRIJVING:

02:27 Hoogovens: lossen van schepen met een kraan. In de gieterij maken arbeiders vormen in zand, die men daarna laat volstromen met vloeibaar ijzer/staal(?). Na afkoeling worden de aldus verkregen staven naar de walserij getransporteerd, waar ze verder worden bewerkt. 08:10 De smederij: een jongetje houdt een reusachtige blaasbalg in beweging, smeden bewerken ijzeren staven en beslaan een paard. 09:21 Loodgieters repareren een lekkend dak. Bij nieuwbouw worden metalen platen op de muren aangebracht en wordt een dakgoot geplaatst. 10:33 Blikbewerkers: vrouwen vervaardigen blikjes voor Droste cacao (half machinaal), machinale vervaardiging van blikken. 14:14 Emaillewerkers: polijsten van gamellen, het aanbrengen van een laag emaille, het bevestigen van oren aan vergieten, het plaatsen van emmers in een oven, het aanbrengen van decoratie. 16:14 Zilversmeden (handbedrijf): uitzagen van gegoten lepeltjes, stansen van lepels, vijlen en polijsten, div zilveren voorwerpen. Machinaal bedrijf: gieten, walsen, stansen, polijsten. 19:50 Monteurs, haardenmakers, motorenbouwers en locomotiefbouwers aan het werk. Cu rijdende stoomlokomotief, machinist. 24:52 Kranenbouwers zetten een hijskraan op. 27:59 Bruggenbouwers aan het werk, transport van een brugdeel. 29:09 Scheepsbouwers aan het werk, tewaterlating van een schip. 32:43 Div korte shots afgewisseld met wervende tussentitels die de eisen van de vakbond weergeven: metalen kabels, metaalarbeiders bij een vergadering, rennende jongeren op de hei, ext. Troelstra-oord, vakbondsleden op vakantie (breiende vrouwen, pijp rokende mannen, dansende en zingende mensen voor het Troelstra-oord, korfballende kinderen), een boer aan het werk, div oorlogshandelingen (WO I, schietende militairen, verplaatsen van materieel), demonstratie tegen de vlootwet, oorlogsschip, vissersboot, uitbetalen van geld, rijer rails, stoomfluit, arbeiders die stoppen met werken, uitgaan van een fabriek, het in elkaar draaien van een metalen kabel.