Main Content

Unieke combinatie van cultuur en natuur Vijfenzeventig jaar Nationaal Park de Hoge Veluwe

  • 3 mei 2010
<p>Vacantie op de Veluwe</p>
Zoom

Vacantie op de Veluwe

Vijfenzeventig jaar geleden werd Nationaal Park de Hoge Veluwe gesticht. Van privé-jachtterrein voor de familie Kröller-Müller werd het 9000 hectare grote gebied ineens 'vacantiebestemming' voor busladingen met Nederlandse families.

Voor slechts vier gulden vijfenzeventig konden Randstedelingen in 1935 een tochtje naar de Veluwe maken. Een advertentie in Het Vaderland presenteerde het park als voordelige bestemming voor het grote publiek. Dankzij een financiële injectie van de Nederlandse overheid stonden de poorten van het park stonden wijd open, en grif maakten families gebruik van deze mogelijkheid.

Kröller-Müller
Het ontstaan van Nationaal Park de Hoge Veluwe is in de eerste plaats het verhaal van het echtpaar Anton en Hélène Kröller-Müller. Anton was fervent jager, en Hélène kunstverzamelaar. Dankzij succesvolle zaken kon Anton Kröller vanaf 1909 stukken heide en zandgrond kopen in de buurt van Apeldoorn. Kröller wist het terrein uit te breiden tot een ruime negenduizend hectare. Hij liet het stuk grond omheinen en in 1923 lagen de contouren van het huidige park vast.

Het echtpaar keek niet op een centje meer of minder: het Jachthuis Sint Hubertus werd gebouwd. Mevrouw Müller begon met de aankoop van kunst en er werd gestart met de bouw van een museum. Ook werden er wilde dieren vrijgelaten op het landgoed. Het echtpaar haalden wilde zwijnen binnen, uit Corsica werden moeflons geïmporteerd en zelfs kangoeroes werden naar Nederland verscheept. Anton Kröller kon naar hartelust jagen.

Crisis
Maar het geld raakte op. De economische crisis die vanaf 1923 heerstte, putte de bronnen van het echtpaar Kröller-Müller uit en deze crisis hield aan tot in de jaren dertig, toen een faillissement dreigde. Anton Kröller slaagde er niet in om het terrein aan Natuurmonumentente verkopen, maar hierop kon het Rijk alsnog redding brengen. Het Rijk doneerde achthonderdduizend gulden die Kröller nodig had om het terrein te behouden.

Maar voor niets gaat de zon op. Het bedrag werd niet zomaar aan de eigenaar gegeven, maar aan een speciaal hiervoor opgerichte stichting. Deze kocht het park vervolgens van Anton Kröller. Als tegenprestatie kreeg het Rijk de kunstcollectie van mevrouw Müller in bezit. Het Rijk moest hiervoor een museum bouwen, het Kröller-Müller Museum.

Vacantie in beeld
Nationaal Park de Hoge Veluwe groeide snel uit tot een van de populairste bestemmingen voor vacantie en dagreisjes. Vanuit het hele land werden busladingen vol ontspanningszoekers en natuurliefhebbers naar Otterlo en Hoenderloo vervoerd.

Bekijk hier wat ze er zoal deden. Van rupsen tellen en een bezoek aan de houtdagen tot kleiduiven schieten en museumbezoek. We hebben zelfs twee originele vakantiefilms voor u uit de archieven gehaald: de reis van het gezin van Gerard M. Neuman uit Haarlem naar Nunspeet, nota bene in augustus 1944 (hier te bekijken). Of de amateurfilm van Ed Millecam, die met zijn gezin de ijzige kerstdagen op de Veluwe doorbracht. Verder ziet u een aantal opnames van het gebied voordat dit publiek eigendom werd.

  • DE VELUWE
    Onbekend, ca. 1928, (5 min. 13 sec.)
    Diverse opnamen rond 1928 gemaakt in het Veluwegebied. Een volledige beschrijving vindt u bij afspelen van het fragment.
  • Kroller Müller museum
    Polygoon Hollands Nieuws, 12 juli 1938, zw/w
    Het exterieur en interieur van het nieuwe Kröller-Müller Museum in het Nationale Park de Hoge Veluwe en diverse shots van de collectie (schilderijen en beelden).
  • SCHOOLJONGENS OP RUPSENJACHT
    Polygoon Hollands Nieuws, 01-01-1930 (1 min. 44 sec.) Zoekactie van scholieren naar de rupsen van de voor de landbouw schadelijke Bastaard-Satijnvlinder.
  • HOUTDAGEN OP DE VELUWE
    Polygoon Hollands Nieuws, 15-06-1960 (1 min. 17 sec.)
    J. van Boven uit Loenen wint de vaardigheids- en hinderniswedstrijden voor bosarbeiders tijdens de Houtdagen op de Veluwe. Verder beelden van een bosarbeider die bomen omzaagt en klaarmaakt voor transport.

    N.B. OVT sprak de winnaar van de houtdagen bijna vijftig jaar later. Luister het gesprek hier na.