Het proces dat de oorlog definitief op de kaart zette - met dank aan Harry Mulisch Vijftig jaar na het proces-Eichmann
Op 11 mei 1960 werd Adolf Eichmann door de Israelische geheime dienst vanuit Argentinië naar Israel ontvoerd. Het proces tegen de man die de transporten naar de vernietigingskampen organiseerde zette de Tweede Wereldoorlog internationaal weer op de kaart. De verblijfplaats van Eichmann was ontdekt door nazi-jager Simon Wiesenthal.
Eichmann werd het symbool van de sytematiek waarmee de nazi's de Holocaust uitvoerden. Een ogenschijnlijk "brave" huisvader als Adolf Eichmann kon daarin een hoofdrol spelen. In die rol werd hij de verpersoonlijking van de Schreibtischmörder: de ambtenaar die slechts deed wat hem werd opgedragen en geen enkele gewetenswroeging kende.
Tijdens zijn proces toonde Eichmann weliswaar spijt, maar die spijt werd niet serieus genomen gezien zijn eerdere uitspraken in gevangenschap. Bovendien verklaarde hijzich onschuldig aan alle aanklachten. Desondanks werd Eichmannter dood veroordeeld en op 1 juni 1962 in Israelopgehangen. De as van zijn gecremeerde lijk werd in de Middellandse Zee uitgestrooid.
Het grote belang van het proces-Eichmann was ongetwijfeld de wereldwijde aandacht die het kreeg. Voor het eerst werd tot in detail en met medewerking van tal van getuigen duidelijk hoe de nazi's de Holocaust hadden georganiseerd. Dat het proces en de verklaringen van getuigen en vanEichmann zelf voor het eerst ookop tv te zien waren, droeg mede bij aan de wereldwijde aandacht. Ook voor Israel zelf was het proces van groot belang: het proces onderstreepte voor veel Israeli de noodzaak om de eigen staat militair en ideologisch te beschermen.
Het proces-Eichmann heeft in de literatuur en de film veel sporen nagelaten. Het bekendst werd het boek van Hannah Arendt "Eichmann in Jerusalem. A Report on the Banality of Evil". (Nederlandse vertaling: De banaliteit van het kwaad. Een reportage). Schrijver Harry Mulisch, in Jeruzalem aanwezig om als journalistvoor Elseviers Weekbladhet proces te verslaan, schreef over het proces 'De zaak 40/61'; een reportage'.
In 1996 werd de opsporing en ontvoering van Eichmann verfilmd in The man who captured Eichmann met Robert Duvall, Arliss Howard en Jeffrey Tambor.
Extra afbeeldingen
- Zoom
- Mulisch - de zaak 40/61
Mulisch - de zaak 40/61
