De dood van Herman Heijermans op 22 november 1924 was tot in het buitenland toe nieuws. In Duitsland werd erover geschreven, net als in Oostenrijk en Engeland. Nederland was in rouw, zoals de Nieuwe Rotterdamsche Courant treffend omschreef op 26 november: ‘Men bedenkt opeens: deze Groote Vlucht is voor goed beëindigd.’

De SDAP wilde van de begrafenis een nationale gebeurtenis maken. Via haar orgaan Voorwaarts, sociaal-democratisch dagblad van 24 november 1924 deelde ‘het dagelijksch bestuur der Partij’ mee dat Heijermans naar zijn laatste rustplaats zou worden gebracht, ‘op een wijze, die in overeenstemming is met zijn beteekenis voor de sociale beweging’. De SDAP zei ‘daarmee te handelen naar de wensch en in den geest van de geheele arbeidersbeweging’.

Troelstra zelf, zo zegt Hans Goedkoop, benaderde de weduwe hiervoor, die eigenlijk van plan was er een kleine en persoonlijke begrafenis van te maken. De SDAP nam deze echter over met de mededeling dat Heijermans niet alleen van zijn weduwe was, maar van iedereen. Polygoon kreeg de opdracht hiervan een film te maken, zodat we nu nog bijna zes minuten aan bewegend beeld hebben van deze nationale gebeurtenis. (Van diezelfde Troelstra maakte Polygoon zes jaar later overigens een film van zijn begrafenis...)

Er werd niets aan het toeval overgelaten, blijkt uit Voorwaarts van 25 november: ‘Opstelling van den stoet: Afgevaardigden van partij-organisaties, vrouwenclubs en vakbonden, alsmede andere tot de arbeidersbeweging behoorende corporaties worden verzocht uiterlijk 11.15 uur met vaandel en banieren in het Sarfatipark te zijn. Ook partijgenooten en vakvereenigingsleden kunnen zich daar bij den stoet voegen. Op het Sarfatipark, overigens voor het publiek gesloten, heeft men uitsluitend toegang op vertoon van boekjes van lidmaatschap, door den ingang tegenover de 2e Jan van der Heijdenstraat. Ook Jeugdgroepen der A.J.C. komen door dezen ingang van het Park. Men wordt verzocht rijen van drie personen te vormen in de volgorde: Jeugdgroep, Partijbestuur S.D.A.P., bestuur N.V.V., afgevaardigden partij-organisaties en partijgenooten, sociaal-democratische vrouwenclubs, hoofdbesturen en afdeelingen van vakbonden, overige organisaties.’

Naast deze massa van sociaal-democratische organisaties waren er andere segmenten uit de samenleving voor een laatste afscheid. Een verslaggever van Het Vaderland meldde: ‘Dr. en mevrouw Rooyards en verschillende leden van het Nederl. Toonel treffen wij hier aan. Naast hen zien wij den directeur van den Hollandschen Schouwburg, Louis de Vries, en mevr. De Boer – van Rijk.’ En dan waren er nog bekende namen als Frederik van Eeden en Henri van Booven, de biograaf van Louis Couperus.

De opkomst was werkelijk gigantisch. Volgens Goedkoop was de SDAP volkomen verrast door de enorme belangstelling voor de gewone leden van de SDAP, naast het partijkader. Een massa van duizenden mensen stond langs de route die, volgens de N.R.C., ‘de grooten doode bij het voorbijtrekken een eerbiedigen laatsten groet brengt.’

Het was een waardig afscheid, zo vond ook – natuurlijk - Voorwaarts: ‘De vaandels en vlaggen van de arbeidersbeweging neigen omlaag: de vaandelgroet van het strijdende proletariaat aan haar eminenten voorvechter…’ Om te vervolgen: ‘Ontroering was zichtbaar op veler gelaat. Hoe kon het anders? Deze allen immers bewaren in hun hart dierbare herinneringen aan zijn tooneelwerk, aan zijn boeken.’

En daarmee was het niet afgelopen, want nog in hetzelfde weekend organiseerde de SDAP herdenkingsbijeenkomsten voor de ‘grooten doode’. Op 27 november werd er al geadverteerd om de film te zien van de begrafenis van Heijermans! En in Rotterdam, zijn geboorteplaats, besloot de gemeenteraad al heel snel om een straat naar de schrijver te vernoemen.

Die film trok natuurlijk veel belangstelling. Kijk hier naar die historische beelden - één keer in de originele versie en één keer met deskundig commentaar van Hans Goedkoop.