Op 9 november 1879 schreef het Algemeen Handelsblad over de Vereeniging tot Veredeling van het Volksvermaak, die een plan had om, ‘in navolging van sommige buitenlandsche steden, eenige openbare speeltuinen te stichten waar, op een behoorlijk omrasterd terrein, de kinderen van den werkmansstand buiten de schooluren zich, onder voldoend toezicht, kunnen vermaken met gymnastische oefeningen, met het bal-, kegel-, kaats- en andere spelen, ten einde daardoor de baldadigheid der straatjeugd tegen te gaan en haar een gezonde en prettige lichaamsbeweging te bezorgen.’

De speeltuin werd beschouwd als een goede afleiding voor stadskinderen, bedoeld voor een beschavingsoffensief voor de jeugd. Nog in datzelfde jaar stond in Het nieuws van den dag dat Amsterdam zijn eerste speeltuin zou krijgen, ‘ter oppervlakte van 3750 M’. Volgens de krant zou niet alleen de straatjeugd hier beter van worden, maar iedereen die behoefte had aan rust: ‘Het krachtige opvoedingsmiddel, waardoor orde en tucht ongemerkt aan de gepaste genoegens van den speeltuin worden verbonden, zal in Amsterdam wonderen kunnen baren, want de baldadigheid is onbegrensd onder de velen die geen speelplaats hebben.’

Het sloeg aan en in de tientallen jaren hierna verschenen overal in grote steden speeltuinen. Na de oorlog werd deze vooral gezien als een veilige plek, in tegenstelling tot de straat waar de oprukkende auto een gevaar vormde voor het spelende kind.

Polygoon maakte in 1940 een filmpje van zo’n speeltuin, waar we eens goed kunnen kijken naar de ravottende jeugd. Tikkertje, hoepelen, knikkeren en het beklimmen van rekken – sommige dingen veranderen nooit. Maar als we dan eens goed luisteren naar de liedjes, die hierbij werden gezongen, merken we weer wél dat kinderen in de loop der jaren zijn veranderd.

Andere Tijden duikt donderdag volop in de geschiedenis van de speeltuin. En zingen wij allen:

Af en toe gaan pa en moe
met ons naar de speeltuin toe…..
Ma draagt broodjes in een mand,
pa de trommel met verband….
Kleine Piet vliegt van de wip
valt zijn tanden door zijn lip….”

Andere Tijden, 14 oktober, 21.25 uur, Nederland 2