Het debat over de Drie van Breda uit 1972 is een historisch en dramatisch debat. De Drie van Breda waren Duitse oorlogsmisdadigers (Fischer, Aus der Fünten en Kotälla)die een levenslange gevangenisstraf uitzaten in de gevangenis van Breda. In 1972 Wilde de toenmalige minister van Justitie Van Agt de drie gratie geven. Dat voornemen leidde tot massaal verzet uit de samenleving, vooralvan verenigingen van oorlogsslachtoffers. Er volgde een heftig Kamerdebat en de Tweede Kamer diende een motie in tegen de vrijlating. Uiteindelijk werd het gratieverzoek afgewezen.

In 1979 werd de Kampbeul van Amersfoort, Joep Kotälla, ernstig ziek. Zijn verzoeken om niet in de gevangenis te hoeven sterven werden allen afgewezen. Uiteindelijk stierf hij in de Koepel - een zeldzaamheid in Nederlandse gevangenissen. Na 44 jaar in gevangenschap kwamen Aus der Fünten en Fischer op 27 januari 1989 alsnog vrij. Na opnieuw vele protesten en een heftig Kamerdebat was de stemming precies omgekeerd in vergelijking met het debat van 17 jaar eerder. De twee stierven binnen een paar maanden, maar wel in vrijheid.

De acteurs die het debat gaan naspelenzijn Joop Keesmaat (Louis d'Or 2006), die de rol van minister Van Agt vertolkt, en René Vernout, Annelies van der Bie, Piet van der Pas, Mieke Lelyveld, Ellen van Rossum en Margreet Schuemie. Zij lezen elk de tekst van meerdere Kamerleden. Alle partijen komen aan het woord. De techniek wordt verzorgd door Remco Zwinkels..

Hoe het werkelijke debat verliep kunt u via de videolinks op deze pagina bekijken. In het programma Geschiedenisgasten besteedde sociologe en NIOD-onderzoekster Jolande Withuis onlangs uitgebreid aandacht aan het debat over de Drie van Breda uit 1972. Volgens haar was het een belangrijkmarkeringsmoment in de na-oorlogse beleving van de Tweede Wereldoorlog. Door het debat werd voor het eerst erkend hoezeer de oorlog voor trauma's had gezorgd bij veel overlevenden.