"Als je mensen hebt verloren, is het moeilijk om daar vrede mee te krijgen." Dorothy James uit Londen was vijftien toen de Duitse bommenwerpers kwamen. Haar huis werd direct geraakt. "We waren allemaal beneden in de kelder. Er klonk een 'whoosh' en mijn oren klapten dicht. Het volgende dat ik herinner is mijn broer die naast me op de grond lag. Hij kon niet bewegen. Toen hoorde ik mijn zus ademen. Maar het was de laatste lucht die uit haar lijf ontsnapte, vertelden ze me later in het ziekenhuis. Mijn andere zus lag naast haar. Mijn vader, moeder en twee zussen: allemaal waren ze omgekomen. Mijn broer verloor zijn beide benen."

The Blitz
Engeland herdenkt dit jaar de Duitse bombardementen op het land. Zeventig jaar geleden begon 'The Blitz'. Iedere nacht was het raak. Geloei van luchtalarm, het doffe geweld van bommenregens, en de branden die daarna ontstonden. De grote steden waren doelwit, maar vooral Londen had zwaar te lijden.

Tussen 7 september 1940 en 10 mei 1941 kwamen in totaal zo'n 43.000 Britse burgers om, de helft daarvan in Londen. Berucht is bijvoorbeeld het bombardement op 29 december 1940, toen de Duitsers zulke zware explosieven gebruikten, dat er een enorme vuurstorm ontstond. Het inferno kreeg de bijnaam The Second Great Fire of London, als verwijzing naar 1666. Oxford werd overigens niet gebombardeerd, omdat Hitler het naar het schijnt in gedachten had als zijn toekomstige hoofdstad.

Primeur
Met groot gevoel voor vaderlandse historie besteden Britse media dit jaar uitgebreid aandacht aan de bombardementen. Dit levert een schat aan archiefmateriaal op, en aangrijpende verhalen van de kinderen van toen.

Ooggetuigen als hierboven vertelden de krant The Guardian hoe hun gezin werd verscheurd. The Guardian pakt verder uit met een Blitz-dossier, waarin ook een interactieve tijdbalk is opgenomen. Foto's dicht op de huid genomen getuigen van de dagelijke terreur: we zien de veertienjarige prinses Elizabeth, die haar eerste radiotoespraak houdt, waarin ze haar steun betuigt aan alle gevluchte kinderen. We zien een verwoest Bristol, met als bijschrift:

"Hitler claims Bristol has been completely destroyed after an attack the previous night. The lord mayor, Alderman Thomas Underwood, later said: 'The City of Churches had in one night become the city of ruins."

De BBC had een primeur. De omroep publiceerde gisteren een zeldzame kleuropname van het bombardement op Londen in 1940. Het is zeventig jaar geleden, maar in kleur komt de oorlog ineens angstwekkend dichtbij: tussen de puinhopen van verwoeste gebouwen zoeken soldaten naar overlevenden. Een man met verband om zijn hoofd wordt in veiligheid gebracht, een minder fortuinlijke wordt in een deken weggedragen. Behalve dit waardevolle materiaal heeft de BBC een speciale Blitz-pagina ingericht.

Veerkracht
De bombardementen op Engelse steden waren van een andere orde en omvang dan in Nederland. De Duitsers waren erop uit om het moraal van de Britten te breken, en om het land voor te bereiden op een invasie. Waar Nederland zich al snel overgaf, bleef Engeland zich verzetten. Het verzet en de veerkracht van de Britse burgers krijgt dan ook speciale plaats. Zoals Bob Foster, die als "Wing Commander" de Luftwaffe trachtte uit te schakelen.

Of Alf Morris, die als tienjarig ventje op 7 september 1940 het allereerste bombardement meemaakte. Hij loopt door een moestuin, waar vroeger zijn schuilplek lag. Zeventig jaar geleden zocht Morris op deze plek veiligheid, samen met zijn buren. Ondertussen vielen de bommen. Iedereen was in dezelfde situatie, aldus Morris. Het bombardement werkte verbroederend. "The Blitz brought everybody together."

Trots en doorzettingsvermogen gaven de doorslag. Tot 10 mei 1941 bestookten de Duitsers Londen en andere Britse steden met bommen. Hun plan faalde. Het Britse moreel werd niet gebroken, het kwam niet tot een invasie en Groot-Brittannië overleefde de puinhopen. Na 1941 volgden nog enkele korte Blitz-bombardementen. Maar zelfs het destructief vernuft van V1 en V2's kon Londen niet meer op de knieën werpen.

Hieronder meer over de ontdekte kleuropnames: