Portret in twee delen van de actrice, zangeres, danseres en transseksueel Romy Haag in OVT Meer dan een vrouw

‘Ik ben een normale heteroseksuele vrouw.’ Ze zegt het glimlachend, maar met de nodige vertwijfeling in haar stem. ‘Toch word ik door de pers nog als transseksueel gezien.’

In haar appartement in de buurt van de Lietzensee in Berlijn-Charlottenburg praat ze monter over haar leven, met een overgave of alles net achter de rug is. Ze beseft dat haar leven door haar afwijkende seksualiteit een wending heeft genomen die niet erg gebruikelijk is. Al sinds haar vroege jeugd voelde ze zich vrouw, terwijl ze behept was met een mannelijk geslacht. Het leidde tot ergernis en onbegrip van haar ouders, en bijna tot een operatie. ‘In de jaren zestig werd je nog ontmand, je werd geslachtsloos. Dat was je reinste castratie. Dan was ik geen man meer geweest, maar ook geen vrouw geworden. En dat zou nooit meer hersteld kunnen worden. Verschrikkelijk.’

Als dertienjarige ontvluchtte ze haar ouderlijk huis, een nieuw leven lag in het verschiet. In de Jamaica-Bar, een nachtclub aan de Hamburgse Reeperbahn, begon ze als buikdanseres, nauwelijks nog herkenbaar als jongen. In het Antwerpse cabaret De Piraat, in het havenkwartier, danste ze voor matrozen. En toen dat genoeg was, trok ze, eerzuchtig als ze was, naar Parijs. Ze was zestien, uiterlijk een aantrekkelijke vrouw.

Diva

Haar geboortenaam Edouard Frans Verbaarsschott had ze al verruild voor Edouarda France, maar in Parijs zou ze gaan leven als Romy Haag en in haar paspoort stond ze, om moeilijkheden te vermijden, vijf jaar ouder te boek. Ze wist een contract te bemachtigen in de bekende club Carrousel met haar paradenummer ‘My Fair Lady’.

Ze maakte snel carrière, leefde als een diva tussen gasten als Onassis, Roger Vadim en Edmond de Rothschild, werd na drie jaar gekidnapt door de eigenaar van het revuetheater Alcazar. Ze ging naar de Verenigde Staten en trad op met haar show Berlin Chanson in Long Island en Atlantic City, waar ze haar liefde vond: een musicus uit Berlijn. Met hem ging ze naar West-Berlijn. Voor het eerst in haar leven. Merkwaardig genoeg werd ze al jarenlang ‘Die Berlinerin’ genoemd omdat ze een hese stem had die deed denken aan Marlene Dietrich of Zarah Leander.

Toen, 23 jaar oud, opende ze de nachtclub Chez Romy Haag, al gauw the place to be. Niet alleen hordes travestieten en homo’s gaven acte de présence, maar ook popsterren als Brian Ferry, Freddie Mercury, Lou Reed en Mick Jagger met wie ze ook kortstondige affaires had. Met David Bowie duurde de affaire wat langer, nadat hij zich vanwege haar in Berlijn had gevestigd. ‘Bowie had me eigenlijk nooit geïnteresseerd. Voor mij waren Earth Wind and Fire, Supertramp, Electric Light Orchestra en Brian Ferry interessant, geen David Bowie.’ Maar het liep anders. Bij zijn eerste concert in Berlijn zat Romy vooraan als vip, toen Bowie de bühne op kwam en zijn oog meteen op haar liet vallen. ‘Na het eerste nummer wist ik al dat we samen de nacht zouden doorbrengen.’ En zo gebeurde het ook. Er was sprake van een zielsverwantschap. ‘Hij zou graag mij zijn geweest en ik hem.’ Bowie, die net de Ziggy Stardust-tijd achter zich had, was op zoek naar iets nieuws, en dat vond hij in de shows van Romy. ‘Ik heb hem erg beïnvloed. Zijn video’s leken rechtstreeks uit mijn club te komen.’ De choreografie in haar club was voor veel artiesten een inspiratiebron voor hun shows, in een tijd dat de videoclip nog in de kinderschoenen stond.

Operatie

In 1983, ze was 32, voelde ze zich vrouw, maar nog steeds met een mannelijk geslacht. Eindelijk, vond ze, moest het er maar eens van komen, een operatie die haar uiterlijk met haar innerlijk moest verenigen. De kansen op succes waren begin jaren tachtig nog niet erg groot. Uiteindelijk vond ze een arts die haar na een vier uur durende operatie een clitoris, schaamlippen en vagina gaf – als origineel. Weer begon ze een nieuw leven. Nadat ze in hetzelfde jaar haar nachtclub had verkocht, wijdde ze zich volledig aan haar nieuwe carrière. Als actrice in diverse speelfilms, als zangeres in televisieprogramma’s en als entertainer in haar eigen shows. Aan haar muzikale oeuvre met popsongs en ballades voegt ze nu een nieuwe cd toe: Moving on.

Hans Olink

Zondag 12 en 19 september in OVT – Het spoor terug: "Meer dan een vrouw" ; Radio 1, 11.25-12.00 uur

(bron: VPRO-Gids)