"On moonless nights the men and boys of Jableh, a dusty fishing town on the coast of Syria, would gather their lanterns and set out in their quietest boats. (...) The fish, sardines, would begin gathering soon after, a slow mass of silver rising from below. The fish were attracted to plankton, and the plankton were attracted to the light. They would begin to circle, a chain linked loosely, and over the next hour their numbers would grow. The black gaps between silver links would close until the fishermen could see, below, a solid mass of silver spinning."

Ronduit betoverend begint 'Zeitoun' van de Amerikaanse schrijver Dave Eggers. Eggers vertelt het waargebeurde verhaal van orkaan Katrina, en door de ogen van de Syrische immigrant Abdulrahman Zeitoun. Een stoere, betrouwbare, en diep religieuze man.

Zeitoun groeide op in een vissersfamilie, sloot levenslange vriendschap met het water, werd volwassen op de wereldzeëen, en streek in de jaren zeventig neer in New Orleans. Daar bouwde hij een leven op, en werd eigenaar van een bloeiend aannemersbedrijf. Hij trouwde met Kathy, een tot de islam bekeerde Amerikaanse. In augustus 2005 hebben ze een warm thuis met vier kinderen.

Dan komt Katrina. Kathy vlucht met de kinderen om onderdak te zoeken bij vrienden buiten Katrina's malende armen. Zeitoun blijft met elke storm achter, en besluit ook nu om in New Orleans te blijven. Tegen de wil van Kathy. Hij heeft zijn eigen huis te beschermen, en voelt zich verantwoordelijk voor de gebouwen die door zijn werknemers opgeknapt worden. Elke ladder die door een raam valt zal hem een claim kosten. Maar meer nog dan een plicht als bewaker, ervaart Zeitoun het als een taak die God voor hem heeft gekozen. Zeitoun gaat met serene daadkracht te werk. Hij verplaatst kostbaarheden, zet emmers neer en dicht gaten. Wanneer de orkaan New Orleans heeft bereikt, beschrijft Eggers dit met oog voor detail:

“The sky was a child's fingerpainting, blue and black hastily mixed. The wind was cooler. The neighborhood was utterly dark. As he (Zeitoun, ervdb) stood on the lawn, he heard a tree fall somewhere on the block – a crack and then a shush as the branches pushed down though other trees and rested against the side of a house.”

Bij het opruimen van inboedel stuit Zeitoun op foto's van zijn jong gestorven broer Mohammed. Zeitoun's herinneringen aan hem zijn een van de ankerpunten van het verhaal. Mohammed werd in de jaren vijftig als lange-afstandszwemmer wereldberoemd en is nog altijd de grootste sportman uit de Syrische geschiedenis. In 1960 deed hij voor het eerst mee aan de vermaarde internationale wedstrijd tussen Capri en Napels, een afstand van zesendertig kilometer:

"Mohammed was an unknown when the race began at six in the morning, and after eight hours, when he was approaching the shore, he had no idea that he was in the lead. It wasn' t until he stepped out of the sea, hearing shrieks of surprise and the chanting of his name, that he realised he'd won. "Zeitoun the Arab has won!" they cheered. No one could believe it. A Syrian winning the world'sgreatest long-distance competition?"

Nu het noodlot New Orleans heeft getroffen, ziet Zeitoun zijn kans schoon in het kielzog van zijn held-broer te treden. Zeker als twee dagen na de orkaan de dijken breken, en het water in de straat van een halve meter hoog stijgt tot enkele meters. Zeitoun ontpopt zich als een watergeus: in zijn kano, gevuld met water en voedsel, glijdt hij door de straten, over auto's en bezweken bomen heen. Hij geniet van de totale stilte, de verlatenheid. Hij volgt het gejank van honden en geeft ze te eten, en hij bevrijdt ouderen uit benarde posities, om ze op het droge te brengen. Zeitoun is in zijn element:

"He paddled down Dart Street, the water flat and clear. And strangely, almost immediately, Zeitoun felt at peace. The damage to the neighborhood was extraordinary, but there was an odd calm in his heart. So much had been lost, but there was a stillness to the city that was almost hypnotic."

Zijn heldenrol keert zich tegen hem. Hoe langer Zeitoun in New Orleans blijft, hoe meer hij erachter komt dat hij niets meer kan bijdragen. Als hij ordetroepen tegenkomt, negeren ze zijn aanwijzingen waar mensen in nood zijn. Het wordt rauw, geruchten over plundering en moord weerklinken in schoten, brandstichtingen en bijna-confrontaties. Kathy heeft voortdurend aangedrongen dat Zeitoun zou vluchten, maar hij is koppig in zijn plichtsbesef.

Op het punt dat Zeitoun toch besluit de stad te verlaten gaat het mis. Hij wordt opgepakt. Zeitoun is onschuldig, maar hij heeft niets in te brengen. Sterker: hij wordt als terrorist behandeld en eindigt rechtenloos in een geïmproviseerde gevangenis. Meedogenloos de feiten volgend schetst Eggers het beeld van deze Guantanamo-gevangenis, meteen na Katrina opgebouwd naast het treinstation van New Orleans. Een kleine, vuile cel zonder ruimte, zonder rust. En de ordetroepen, die Zeitoun uitmaken voor 'Al Qaida' en 'Taliban'.

De orkaan en haar nasleep kregen in de volksmond niet voor niets de bijnaam "Katrinagate". Zeitouns verhaal illustreert deze opeenstapeling van rampen en fouten, door de ogen van een eerlijke Amerikaan. Eggers beschrijft dit met zulke objectieve precisie, dat het boek naar de keel grijpt. Te weten dat alles wat Abdulrahman Zeitoun doorstaan heeft waar gebeurd is, maakt het wrang en geeft te denken over de staat van Amerika onder Bush.

Bekijk en beluister
Diverse reportages en documentaires rechts van dit artikel demonstreren de impact van Katrina op het zwoele stadje New Orleans. Kijk hieronder naar een kort interview met de auteur, Dave Eggers.