Twee buurlanden in conflict, verscheurd en getraumatiseerd. Vele mensen sloegen op de vlucht, maar konden het verleden niet loslaten, zoals Hassan uit Golestan. In de prachtige documentaire Golestan, de rozentuin (2004) gaat Sabine König op zoek naar oude vrienden van oorlogsvluchteling Hassan in Noord-Iran. Hassan woont nu in Amsterdam, maar denkt nog veel aan zijn leven in Golestan voordat hij in 1979 moest vluchten.

In dat jaar brak de Iraanse revolutie uit wat voor relatieve chaos in het land zorgde. Saddam Hoessein maakte hier gebruik van en viel op 22 september 1980 Iran binnen. Wat snel beslecht moest worden mondde uit in een bloedige uitputtingsoorlog waarbij het gebruik van chemische wapens niet werden geschuwd. Onder andere aangevoerd vanuit de VS.

Sabine brengt de oude vrienden tekeningen gemaakt door Hassan die elk een herinnering oproepen aan hun vriendschappen. Bijzondere en aangrijpende verhalen over de oorlog komen weer tot leven en snijden onlosmakelijk het onderwerp ‘oorlogstrauma’ aan. En dan rijst de vraag over wat beter is: “Vrij zijn in een nieuw land en daar de herinneringen verwerken of blijven in Iran en de hedendaagse confrontatie aangaan met het verleden?”

Vandaag de dag zijn de beelden waarop de Amerikaanse vlag in de straten van Iran wordt verbrand ons wel bekend. De oorlog en de nasmaak ervan zit diep geworteld bij de regering en de burgers van Iran. President Obama heeft laten weten dat er hevige sancties staan te wachten wanneer Iran geen transparantie geeft over het gebruik van kernenergie. De Iraanse regering heeft op haar beurt geen zin in het gehijg van een waakhond en zegt recht te hebben op een vreedzaam atoomprogramma. Het wederzijds wantrouwen blijft ondertussen voortbestaan.

Emilia Verhulst

Golestand, de rozentuin. Te zien op Geschiedenis24, onder meer za 12.14, di 20.14, wo 16.14, do 12.14.