In de internationale wetenschap is er brede overeenstemming over de aard van het regime van Jozef Stalin. Hij geldt algemeen als één van de grootste tirannen van de twintigste eeuw, en heeft miljoenen doden op zijn naam staan. Door zijn rol als geallieerde macht bij het verslaan van de nazi’s sloot de internationale gemeenschap echter nog vele jaren de ogen voor de misdaden van zijn regime. Ook de totale propaganda van de Sovjets zorgde voor grote loyaliteit aan Stalin, zelfs onder slachtoffers en hun nabestaanden.

De val van de Sovjet Unie en de langzame opening van de archieven tijdens het begin van de jaren ’90 brachten enig besef van de misdaden van het communistische regime. Maar onder president Poetin stak de verering van Stalin steeds vaker de kop op. Vorig jaar gooide de dictator nog hoge ogen in de verkiezing voor de belangrijkste Rus aller tijden: hij werd toen derde, en dat heette een verrassing. Deze zomer werd de wereld nog verrast door propaganda-affiches van Stalin, die in de Russische metro werden verspreid. Uit onderzoek blijkt steeds opnieuw dat veel Russen Stalin waarderen en zelfs vereren, om wat hij voor de Russische industrie zou hebben betekend. Ook in nieuwe edities van schoolboeken wordt Stalin geroemd om zijn impact op de Russische economie. Zijn daarmee de misdaden van de Sovjets en de verschrikkingen van de Goelag vergeten?

Nicolas Werth is één van de auteurs van ‘Het Zwartboek van het Communisme’ (1997, Arbeiderspers Amsterdam). In dit boek werd onder meer een schatting gemaakt van de tol die het communisme wereldwijd geëist heeft: in totaal kwamen 94 miljoen mensen om, waarvan twintig miljoen in de Sovjet-Unie. Het merendeel hiervan kwam op conto van Stalin. Het boek oogste lof onder historici.

Donderdag 23 september spreekt Werth in de aula van de Universiteit van Amsterdam over de misdaden van het communisme en de erfenis van Stalin. Wat heeft de opening van de archieven voor inzichten gebracht? En welke rol speelt het gewelddadige verleden van de Sovjet Unie in het huidige Rusland?

Op deze vragen zal Nicolas Werth op uitnodiging van het Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies ingaan tijdens zijn lezing ‘Stalinist State Violence. A reappraisal twenty years after the Archival Revolution’.

Donderdag 23 september, 15.30 uur,Aula van de Universiteit van Amsterdam.