Precies 75 jaar geleden in de grond gezet De olympische eikenbomen in Amsterdam

Alle Olympische kampioenen van 1936 kregen tijdens de huldiging een jong eikenboompje van de Duitse organisatie. Het was een gift van de nationaal-socialisten, die de eik als een symbool van kracht beschouwden.

Het officiële rapport van deze Spelen maakt melding van dit bijzondere onderdeel van de huldiging: In addition to the Olympic medal, the Organizing Committee presented the winners with a wreath of oak leaves and a small oak tree with the inscription: “Grow in honour of victory, inspire to further achievements!” The winners received these little oak trees with special pleasure and gratitude as souvenirs of the country of the XIth Olympic Games. In addition, the President of the Organizing Committee presented to each Olympic victor a copy of the book, “Olympia”, by Hege-Rodenwaldt.

Zes Nederlandse bomen

Op die Spelen won Nederland zes gouden Olympische medailles en daarmee dus zes eikenbomen. Twee werden er bij het Olympisch Stadion geplant. Het ging om de exemplaren van de Nederlandse zwemsters uit de estafetteploeg en rugzwemster Nida Senff. Op 22 december 1936 schreef dagblad Het Vaderland over de bijeenkomst waarbij die boompjes in de grond werden gezet:

‘Het zal wellicht niet allen bekend zijn dat de Kon. Ned. Zwembond tegenwoordig ook aan boschbouw doet, aldus ving mr. A. baron Schimmelpenninck van der Oye, de president van het Ned. Olympisch comité, zijn toespraak aan tijdens de kleine plechtigheid, welke Zaterdagmiddag in het Olympisch Stadion te Amsterdam plaats vond, n.l. het planten van de eikjes, die Nida Senff en de meisjes van de estafetteploeg in verband met haar overwinningen respectievelijk op de 100 meter rugslag en de 4 maal 100 meter borstcrawl hadden ontvangen. De voorzitter van den K.N.Z.B. de heer J. de Vries zeide, dat met dit planten een symbolische daad was verricht n.l. het beteekende het einde van de spelen van 1936 en ook het begin van die van 1940.

Spr. dankte directie en commissarissen van de N.V. het Nederlandsch sportpark, die medewerking verleenden om hier de Olympische eikjes te planten.

De directeur van het Stadion, de heer J. J. van den Berg aanvaardde in dank de beide planten, welke altijd den tijd der groote successen op zwemgebied in de herinnering zullen vasthouden. Spr. hoopte, dat de zwemsters den tijd zouden meemaken dat deze planten tot statige eiken zouden zijn uitgegroeid, en daarmede was aan de rij sprekers een einde gekomen.’ Aldus de krant precies 75 jaar geleden.

De vier overige eiken

Deze boompjes stonden aanvankelijk voor de hoofdingang, naast de Marathontoren. Daar overleefden ze de oorlog en Hongerwinter om in 1952 te worden verplaatst naar de achterzijde. Dick Bessem, in die tijd stadiondirecteur, was bang dat het anders verkeerd zou aflopen: “De bomen stonden er wat schriel bij, bijna nooit zon en altijd in de gure noordenwind. Ze hadden vast de geest gegeven. Dat was een reden om ze over te planten.” Sindsdien staan de olympische eikjes aan de Schinkelzijde, inmiddels in goede gezondheid.

Dan waren er nog vier bomen die door Nederlanders in Berlijn werden gewonnen, maar die zijn inmiddels allemaal verdwenen. Ruud Paauw schreef hierover in 1996 een artikel, waarin de andere vier Nederlandse eiken werden opgespoord.

De twee bomen van Rie Mastenbroek werden geschonken aan de Rotterdamse Diergaarde, waar ze in de oorlog zijn verdwenen. De boom van zeiler Daan Kagchelland ging naar de Rotterdamse Zeilvereniging, maar sneuvelde in de Hongerwinter. De eik van baanrenner Arie van Vliet stierf opeens in 1951.

Wereldwijd waren er in 1996 zo’n zestien olympische eikenbomen gevonden, die nog leefden. Amsterdam is de enige plek ter wereld waar er nog twee naast elkaar staan. De originele korven verkeren momenteel in zeer slechte staan en worden daarom in een opslag bewaard.