Main Content

Omstreden Heesters zong voor nazi's Johannes Heesters overleden

  • 27 december 2011
Heesters in 2008.
Zoom
Heesters in 2008.

De zanger-acteur Johannes Heesters, de oudste artiest ter wereld, is overleden. Hij was met 108 jaar de oudste podiumartiest ter wereld, en nog altijd actief. De Nederlander Heesters verhuisde halverwege de jaren dertig naar Duitsland, waar hij nog steeds beroemd is. Hij trad ook op tijdens het nazibewind in Duitsland, wat hem in Nederland veel is verweten. Toen hij in 2008 naar Nederland kwam om op te treden, ontstond er grote ophef.

Johannes Heesters maakte in 1921 zijn debuut in het theater met Shakespears Midzomernachtsdroom, en drie jaar later speelde hij in zijn eerste film, Cirque Hollandais. In de jaren dertig verhuisde Heesters naar Duitsland, waar hij grote successen boekte, zo blijkt ook uit dit verslag van een arrestatie van Heesters na geluidsoverlast van zijn fans.

Jarenlang werd de Nederlandse zanger met de nek aangekeken omdat hij tijdens de Tweede Wereldoorlog carrière maakte als zanger in nazi-Duitsland. Vooral toen bleek dat Heesters tijdens de oorlog optrad in concentratiekampen: zo zou hij in 1941 Dachau hebben bezocht. Heesters heeft dit altijd ontkend, onder meer toen hij in 1993 sprak in radioprogramma Met Het Oog op Morgen. In 2008 spande Heesters vergeefs een rechtszaak aan tegen de aantijgingen.

Toen Heesters in 1964 weer in Nederland optrad, werd hij uitgejouwd door het publiek, dat "Heesters SS" riep. De artiest besloot daarop niet meer op te treden in Nederland. Tot ruim veertig jaar later.

In 2008 gaf hij een optreden in zijn geboortestad Amersfoort, wat landelijk tot ophef leidde. In datzelfde jaar kreeg hij boze reacties te verduren toen hij zich in het VARA-programma De Wereld Draait Door (vanaf 14.00 min.) de uitspraak liet ontlokken dat Hitler een aardige man kon zijn. Tot woede van Heesters' echtgenote werd dit fragment, ondanks bezwaren, wel uitgezonden. Heesters vroeg later publiekelijk vergiffenis voor die opmerking.

De antifascisten van de club Heesters Raus beweerden toen dat Heesters voor de kampleiding van het concentratiekamp heeft gezongen. Het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) meende echter dat het 'volstrekt onbewezen' was dat Heesters in Dachau heeft gezongen.

Vorig jaar, bij de viering van Heesters' 107e verjaardag, weigerde Koningin Beatrix nog om hem te ontmoeten en de hand te schudden. In de Duitse media werd daar toen schande van gesproken.

Johan Marius Nicolaas Heesters werd in 1903 geboren in Amersfoort. In 1921 maakte hij in Amsterdam zijn toneeldebuut bij toneellegende Willem Royaards, drie jaar later stond hij in zijn filmdebuut naast een andere Nederlandse legende, Louis Bouwmeester. Hij speelde in talloze televisieseries, (televisie) films en stond duizenden malen op de planken.

Johannes Heesters, sein Leben in Bildern 1903-1936 (in Duits)