Mediabijlage in Historisch Nieuwsblad Geschiedenis 24 start katern

Historische programma’s NTR en VPRO bundelen krachten

Zoom

Piet van Wijk

Al in het eerste nummer van Historisch Nieuwsblad (december 1991) stond een rubriek radio en televisie. Toch is er veel veranderd sinds die tijd. Zoveel dat we het nu aandurven een terugkerend katern van zestien pagina’s te produceren met verdieping bij historische programma’s op radio en televisie. Wat is er gebeurd?

Audiovisuele archieven waren eind jaren tachtig in slechte staat. De beheerders, de liefhebbers in de vereniging Geschiedenis Beeld en Geluid, de wetenschap via een knaw-commissie en uiteindelijk de publieke opinie (‘Ja zuster, nee zuster is zomaar gewist. Schande!!’) dwongen het ministerie om behoud van historisch beeld en geluid serieus te nemen. Inmiddels is er een machtig Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum, een bijna nieuw Filmmuseum in Amsterdam en een enorme dot geld om materiaal te digitaliseren.

Bovendien gaf de techniek rugwind. De dragers waarop historisch beeld en geluid was vastgelegd vergingen waar je bij stond en veranderden voortdurend. Behoud werd een dure hobby; iedere vijf jaar al je collecties compleet overzetten op nieuwe dragers is onbetaalbaar. Maar toen kwam de digitalisering, met steeds goedkopere opslagmogelijkheden. Was een terabite vroeger iets astronomisch, nu koop je die ruimte voor een paar tientjes.

Daarbij groeide de belangstelling voor audiovisuele media. Er zijn opleidingen in Amsterdam, Utrecht, Leiden en Groningen die (historische) media bestuderen. Combineer dat met het toenemende aantal geschiedenisstudenten en er wordt een klein leger zichtbaar van mensen die de oren spitsen als de term ‘historisch beeld en geluid’ valt. Dit geldt ook buiten de academische kring, waar de belangstelling voor geschiedenis groeit en groeit.

En dan waren er de mensen die deze toenemende aandacht wisten te materialiseren. In omroepland gaat de eer naar pioniers van de vpro, die al vanaf eind jaren tachtig met programma’s als Het Spoor Terug en OVT Radio geïnteresseerden aan de radio wisten te kluisteren. Dikwijls werd gesuggereerd dat een OVT op televisie het ook goed zou doen, maar het duurde tot 2000 voordat het programma Andere Tijden daar met succes wortel kon schieten.

En toen ging het snel. In 2005 werden digitale themakanalen gelanceerd, waarvan Geschiedenis 24 een van de best gewaardeerde is. De website /Geschiedenis heeft nu maandelijks meer dan een miljoen hits. Omroepen en netmanagers initieerden megaprojecten als In Europa, De Beagle en De Oorlog, waar honderdduizenden naar kijken. Zo hebben NTR en VPRO zich het specialisme geschiedenis verworven, en zij besloten de expertise van alle betrokken regisseurs, producers en researchers te bundelen. Onder de naam Geschiedenis 24 wordt dit het epicentrum van geschiedbeoefening in omroepland. Het (red.) katern ‘Geschiedenis 24’ is een uitvloeisel hiervan, bedoeld om u en andere lezers te laten meegenieten van de voorbereiding en research voor de programma’s en de reacties erop. Ik hoop dat u er plezier aan beleeft.

Het maart-nummer van het Historisch Nieuwsblad met hierin het katern ligt sinds gisteren (24 februari) in de winkels.

Hierin een groot artikel over de verrassende winnaar van de Provinciale Staten-verkiezingen van 1966: de Boerenpartij. Verder: een column van Ad van Liempt, een reportage over slavernij uit Ghana en een beeldverhaal over een gesneuvelde strijdmakker in Indonesië.