Main Content

Deel 2: kortdaags conflict in Slovenië De dood van Joegoslavië - in 5 delen

  • 26 mei 2011
Badge van het JNA (Jugoslovenska Narodna Armija) - het Joegoslavische volksleger
Zoom
Badge van het JNA (Jugoslovenska Narodna Armija) - het Joegoslavische volksleger

Ratko Mladić is gearresteerd. Eindelijk, zullen velen zeggen. Joegoslavië viel mede onder zijn leiding in de jaren negentig dramatisch uiteen. Hoe kwam het zover en waar begon het einde? Deel twee van een serie over het uiteenvallen van Joegoslavië, over het kortdurende conflict in Slovenië. Op 25 juni 1991 verklaarden Slovenië en Kroatië zich onafhankelijk van Joegoslavië. Dit was het begin van de Joegoslavische desintegratie, die zou uitgroeien tot het bloedigste conflict in Europa sinds 1945.

De Kroatische en Sloveense autonomie wordt binnen de internationale gemeenschap in eerste instantie alleen door Bulgarije erkend. Slovenië dwingt de federale Joegoslavische politie het land te verlaten en nationale symbolen worden vervangen door Sloveense. Intussen hebben de Slovenen een legermacht van ongeveer 30.000 man op de been gebracht. Hiertegenover staan 55.000 man van het JNA (Jugoslovenska Narodna Armija, oftewel het Joegoslavische volksleger).

Verzet onderschat
Een grootscheepse oorlog dreigt, maar uiteindelijk worden er slechts 3.000 soldaten van het nationale leger ingezet. In twee dagen tijd bezetten zij bijna alle grensposten. Er zijn twee redenen dat het nationale leger, dat gedomineerd wordt door Serviërs, niet meer troepen inzet: enerzijds speelt er in Slovenië geen Servische minderheidskwestie zoals in Kroatië, terwijl anderzijds de politieke top in Belgrado het Sloveense verzet duidelijk onderschat. Vooral de eerste reden speelt een rol in de strategie van het JNA. Het hecht duidelijk meer waarde aan de Servische gebieden in Kroatië.

Desertatie
Tijdens het conflict dat volgt, blijkt dan ook snel dat Slovenië in het voordeel is. Om te beginnen is het moreel bij het Joegoslavische leger zeer laag. Als gevolg hiervan deserteren bijna 8.000 soldaten uit het JNA. Daarnaast werken er nog altijd Slovenen bij het Joegoslavische ministerie van Defensie in Belgrado, die nu als spion optreden. Ze geven de plannen van het Joegoslavische nationale leger direct door aan de Sloveense regering. Zo krijgt het Sloveense leger niet alleen een numeriek overwicht ten opzichte van het JNA, maar is het ook strategisch gezien in het voordeel. Hierdoor is het uiterst gemotiveerd en zijn de operaties lang tevoren tot in detail voorbereid.

David vs. Goliath
Intussen presenteert de Sloveense regering het conflict in een pr-campagne met succes als een strijd tussen David en Goliath. Deze wordt al na tien dagen beslist in Sloveens voordeel, en wordt dan ook bekend als de Tiendaagse Oorlog. Aan Joegoslavische (i.e. Servische) zijde vallen 37 doden, hoewel Slovenië volgens Milošević 'nog niet één Servisch slachtoffer waard is'. Zijn prioriteit ligt namelijk bij de Servische gebieden van Kroatië en Bosnië.

Bekijk

  • Diogenes - De weg van Broederschap en Eenheid. Tito opende in 1964 de weg die Joegoslavië moest verbinden van Skopje in het oosten tot en met Slovenië. Arbeiders uit het hele land sloegen de handen ineen om deze droom te realiseren. Documentairemaker Jos de Putter volgt het traject van het westen tot in het oosten en belicht het heden (1996) aan de hand van de geschiedenis en recente gebeurtenissen.