Maand van de Geschiedenis van start Oud en vertrouwd

  • 5 oktober 2011
  • Marnix Koolhaas
Maand van de Geschiedenis
Zoom
Maand van de Geschiedenis

Gisteravond werd in de Amsterdamse Stadsschouwburg de Maand van de Geschiedenis ingeluid. Voor een bijna uitverkochte zaal traden onder leiding van gastheer Ad van Liempt vrijwel alle hedendaagse hot shots van het historische wereldje voor het voetlicht. Herman Pleij, Thomas von der Dunk, Geert Mak, Fik Meijer, Maarten van Rossem: ze waren er allemaal.

Grijs

Opening Maand van de Geschiedenis door Ad van Liempt
Zoom
Opening Maand van de Geschiedenis door Ad van Liempt

En dat was meteen de kritiek die je op de opening van de tot Maand gepromoveerde voormalige Week van de Geschiedenis kon hebben. Op de avond dat het Historisch Nieuwsblad, mede-organisator van de avond, het eigen 20-jarig bestaan vierde met een debat en een boek met de van historicus Van Deursen geleende titel “Niet gehinderd door schroomvalligheid”, bleek in de Stadsschouwburg dat de eens als luis in de pels opgerichte historische hemelbestormers van het inmiddels tot een glossy uitgegroeide blad zichzelf geheel in het historische establishment hebben genesteld. Dat alle gasten op  een na (NIOD-baas Marjan Schwegmann) grijze mannen van rond de zestig waren, onderstreepte dat elke revolutie op tijd door zijn eigen kinderen moet worden geconsumeerd: ook in de historische wereld.

18 Jaar

Mand van de Geschiedenis: Auke van der Woud
Zoom
Mand van de Geschiedenis: Auke van der Woud

Natuurlijk, voor geschiedenis-minnend Nederland het was een boeiende en onderhoudende avond. Fik Meijer hield een hem kenmerkend betoog over migratie en integratie bij de Romeinen en kwam via wat speelse bochten vanzelfsprekend bij ons hedendaagse islamdebat uit.

Thomas von der Dunk mocht als traditionele historische hofnar op geheel eigen wijze de draak steken met het toenemend aantal historici dat in ons politieke bedrijf is beland (Rutte en Verhagen brachten gezamenlijk liefs 18 jaar in historische collegebanken door!), maar waar het land niet veel beter van is geworden.

Ook de vijf genomineerden voor de Libris-geschiedenisprijs mochten op het door afwisselende historische afbeeldingen verlichte podium (zo opende Ad van Liempt de avond terwijl Goebbels op hem neerkeek) in gesprekjes van vijf minuten wat vertellen over hun boeken. Voor de echte liefhebbers zal dat weinig nieuws opgeleverd hebben, maar voor wie de schrijvers nog niet goed kende was het toch aardig om Jaap de Moor, Luc Panhuysen, Jaap Scholten (als 48-jarige de benjamin), Auke van der Woud en de enige Vlaming in het gezelschap, de hier te lande relatief onbekende Leuvense emeritis-hoogleraar Emiel Lamberts, even te horen en te zien. Maar vernieuwend was het natuurlijk geenszins, en ook de keuze van de genomineerde boeken liet zien dat de Libris-prijs-juryleden er ondanks juryvoorzitter/historica/FNV-voorzitter Agnes Jongerius een masculiene en traditionele voorkeur hebben.

SP

Maand van de Geschiedenis: Jos Palm en Frans Smits
Zoom
Maand van de Geschiedenis: Jos Palm en Frans Smits

Was er nog wel iets verrassend te beleven in de Stadsschouwburg? Toch wel. Vanwege het 20-jarig bestaan van het Historisch Nieuwsblad gingen oprichter Jos Palm en de huidige hoofdredacteur Frans Smits met elkaar in debat. Althans, dat was de bedoeling, want beide heren bleken voornamelijk langs elkaar heen te communiceren. Vooral aan het niet door schroomvalligheid gehinderde crypto-marxistische betoog van Palm, waarin ook voorheen de Socialistiese Partij een prominente rol speelde, viel geen touw vast te knopen. Laten we hopen dat we uit het tegelijkertijd verschenen -in eigen beheer uitgeven- boek de ware geschiedenis van de stormachtige opkomst van het blad wel kunnen reconstrueren.

Het gaat goed

Maand van de Geschiedenis: Ad van Liempt met Marjan Schwegmann, Geert Mak, Gert Oostindie en Herman Pleij
Zoom
Maand van de Geschiedenis: Ad van Liempt met Marjan Schwegmann, Geert Mak, Gert Oostindie en Herman Pleij

Het debat over de “stand van zaken” van de geschiedenis in Nederland, onder vakkundige leiding van Ad van Liempt gevoerd met de als altijd welbespraakte en (over)bekende gasten Geert Mak, Gert Oostindie, Herman Pleij en -enige vrouw van de avond- Marjan Schwegman, verliep voorspelbaar. “Ja het gaat goed met geschiedenis in Nederland, maar nee, dat zegt niets over een toegenomen historisch besef”: dat was zo ongeveer de conclusie. Fijn om te horen, maar wat moet je er mee?

Waarom, zo vroeg menigeen zich af, stond er niet bijvoorbeeld een stevig debat op de agenda over het spraakmakende boek van de broers Lucassen, waarin -hoe actueel!- de migratiegeschiedenis van Nederland beschreven worden en tal van mythes worden doorgeprikt die nog dagelijks in de politieke debatten opduiken? Het moest blijkbaar vooral gezellig blijven, maar wel een gemiste kans om geschiedenis de plek te geven die het toebehoort: midden in het actuele debat, waar meningen getoetst worden aan feiten en interpetaties. Op het terrein waar Rutte en Verhagen het ondanks hun historisch verleden zo grootschalig laten afweten.

IJdeltuiten

Maand van de Geschiedenis: Arend-Jan Boekestijn en Maarten van Rossem
Zoom
Maand van de Geschiedenis: Arend-Jan Boekestijn en Maarten van Rossem

Gelukkig zorgden de historici Arend-Jan Boekestijn en Maarten van Rossem voor een hilarische uitsmijter. Het duo ontmoette elkaar voor het eerst sinds november 2008, toen beiden optraden in De Wereld Draait Door. Dat optreden kreeg een voor Boekestijn vervelend staartje, toen hij na afloop gezellig nakeuvelend met Van Rossem niet in de gaten had dat die een microfoontje op had en door een camera werd gevolgd. De niet al te positieve privé-meninkjes die Boekestijn hem daarbij over partijleider Rutte toevertrouwde, brachten het kamerlid in grote problemen en zorgden voor de introductie van het begrip “een Boekestijntje”. Na een nieuwe faux-pas een jaar later struikelde het overijdele kamerlid definitief toen hij uit de school klapte over een gesprek met De Majesteit.

In de Stadschouwburg bleek Boekestijn nog even ijdel als in zijn beste dagen. Niet te stoppen was hij in een eindeloze monoloog waarin een vliegtuig, een noodlanding en een biddend kamerlid Kathleen Ferrier bij wie Boekestijn op schoot was gekropen een volstrekt onduidelijke hoofdrol speelden. Van Rossem zat erbij en luisterde er veelbetekenend naar. Dat onvermoede samenspel bleek een meer dan hilarische uitwerking te hebben. IJdeltuiten zijn het beiden, maar wel van een tegengesteld soort. Terecht stelde de gespreksleider dat het duo onvermoede kwaliteiten heeft voor een eigen tv-show. Onbewust kwam daarmee wellicht de onuitgesproken maar diepere boodschap naar boven van de avond: als geschiedenis niet meer ter lering kan dienen, dan toch in elk geval nog als vermaak.

Sneu

Zoom

De vraag die na afloop restte was een serieuzere: hoe moet het nu verder met de Nacht, Week of Maand van de Geschiedenis? Valentijn Bijvanck, de co-directeur van het Nationaal Historisch Museum "in ontbinding" en tevens aftredend co-sponsor van de Nacht, Week en Maand, wist er tijdens een wat sneu want vermoedelijk laatste openbare optreden als museumdirecteur ook geen antwoord op: geld van de overheid zal er volgend jaar vermoedelijk niet zijn, en dus zal er een beroep op sponsors of mecenassen gedaan moeten worden.

Of meldt zich een nieuw clubje historische hemelbestormers die ook zonder subsidie en zonder Stadsschouwburg het historisch elan brandend kan houden? Laten we het hopen, want geschiedenis is meer dan een gezellig tijdverdrijf voor weldenkende babyboomers met een riant pensioen. Zonder jeugd heeft ook de geschiedenis geen toekomst.