Baanbrekend VPRO-regisseur met Wim T. Schippers Bij de dood van Ruud van Hemert

  • 5 juli 2012
  • Marnix Koolhaas
Ruud van Hemert in 1970 (foto: Beeldbank NA)
Zoom
Ruud van Hemert in 1970 (foto: Beeldbank NA)

Filmregisseur Ruud van Hemert is vanochtend op 73-jarige leeftijd aan kanker overleden. Van Hemert werd vooral bekend als regisseur van “Schatjes” (1984), een "Hollands familiedrama" dat meer dan een miljoen bezoekers trok. Meer nog dan met zijn films schreef Van Hemert geschiedenis als tv-regisseur bij de VPRO. Met Wim T. Schippers stond hij aan de wieg van baanbrekende programma’s uit het begin van de jaren '70 met Fred Haché en Barend Servet. Met deze programma's rekenden Schippers en Van Hemert in één keer af met het serieuze en nette imago van het toen nog nieuwe medium televisie. Voortaan bestonden er voor tv vrijwel geen taboes meer. Ruud van Hemert was een zoon van tv-regisseur Willy van Hemert.

Bah September

Still uit "Bah September" (1966)
Zoom
Still uit "Bah September" (1966)

Ruud van Hemert begon zijn tv-loopbaan bij de VPRO in 1965 met de jeugdfilms "TV-eiland" en "Pepijn op wieletjes: een kinderfilm over en voor stoute kinderen," bedacht door dichter Hans Andreus. Een jaar later maakte hij de schaatsfilm “Heya Martijn.” Hierin mag Martijn, in werkelijkheid het zoontje van de toenmalige tv-hoofdredacteur Arie Kleijwegt, mee naar de wereldkampioenschappen schaatsenrijden in Gothenburg, waar de kersverse schaatshelden Kees Verkerk en Ard Schenk meedoen. Over alles wat hij meemaakt schrijft hij zijn vriendinnetje Ellen in Amsterdam. Helaas is deze film verloren gegaan. Met Harrie Geelen maakte Van Hemert ein de jaren zestig nog enkele bijzondere jeugdprogramma's voor de VPRO, waaronder "Bah September" (hier wel te bekijken).

Oranje Vrijstaat

Openingsbeeld uit "Oranje Vrijstaat"(1970)
Zoom
Openingsbeeld uit "Oranje Vrijstaat"(1970)

In 1970 brak Van Hemert door als geëngageerd filmer met de met Paul Haenen en Maarten Schmidt gemaakte documentaire “Oranje Vrijstaat”. In deze ook qua vorm zeer experimentele film, staat “oer-kabouter” Roel van Duijn centraal, namens de kabouterpartij destijds lid van de Amsterdamse gemeenteraad.  In de documentaire komen o.a. de Sabotagenota van de kabouters aan de orde, de actie “Redt de duiven,” (inclusief sanitaire lessen voor duiven) en kraakacties in o.a. de Sarphatistraat. (te bekijken op deze pagina)

Fred Haché en Barend Servet

Zoom

Op 30 december 1971 ging de eerste Fred Haché-show de lucht in. Het was het begin van een uiterst succesvolle samenwerking tussen Ruud van Hemert en de absurdistische tekstschrijver en kunstenaar Wim T. Schippers. De shows gaven de nieuwe VPRO definitief het imago van een omroep die op geheel eigenzinnige wijze taboes doorbrak met veel naakt, gevloek, gekots en omvallende decors. In één grote ontregeling werden alle tot dan toe geldende tv-wetten op zijn kop gezet. En dat allemaal gepresenteerd door een zekere Fred Haché (Harry Touw), een keurige maar nogal onhandige “show-master” met typische "Schipperiaanse" uitspraken als "bal gehakt", "prima de luxe" en "uilskuiken". Zijn assistent Barend Servet (IJf Blokker) verzorgde de actualiteitenrubriek "Achter het net" en kreeg een jaar later met de “Barend Servet-show” een eigen programma.

God

De makers van "Barend is weer bezig" in 1973. Rechts Ruud van Hemert, verder vlnr: Gied Jaspars, Wim T. Schippers, IJf Blokker (Barend Servet) en Wim van der Linden (foto VPRO)
Zoom
De makers van "Barend is weer bezig" in 1973. Rechts Ruud van Hemert, verder vlnr: Gied Jaspars, Wim T. Schippers, IJf Blokker (Barend Servet) en Wim van der Linden (foto VPRO)

De shows veroorzaakten veel maatschappelijk ophef en leidden zelfs tot Kamervragen. In 1976 werd de Haché-Servet-Van Oekel-periode afgesloten met de compilatie “Echo’s uit het Alpendal". (hier te bekijken)

Eén van de eerste rellen betrof een voor 19 mei 1972 gepland optreden van God in de rubriek "Bij Fred Haché op de canapé" in de vijfde en laatste Fred Haché-uitzending van dat seizoen. Toenmalig tv-hoofdredacteur Jan Blokker besloot toen om dat dit interview niet uit te zenden. "De VPRO vreest dat het onderwerp God bij Fred Haché de tv-kijkers zo zeer zou hebben geshockeerd dat de beruchte rode streep (ondergrens in aantal leden om nog als C-omroep te mogen uitzenden, MK) nog dichter bij zou komen. De opname van het interview met God is gelukkig bewaard gebleven, tenminste het geluid. Via de videolinks kunt u het terugluisteren, met commentaar achteraf van Wim T. Schippers.

De regisseurs Ruud van Hemert en Gied Jaspars met op de achtergrond Barend Servet (foto: VPRO, 1973)
Zoom
De regisseurs Ruud van Hemert en Gied Jaspars met op de achtergrond Barend Servet (foto: VPRO, 1973)

Medesamensteller van de Fred Haché-show Gied Jaspars meldde in de pers: „Nadat niemand meer wilde was God echt het enige dat we nog konden doen. God wilde wel maar nu wil de VPRO weer niet". Alleen Ruud van Hemert (regisseur in vaste VPRO-dienst) meende dat het bestaan van de VPRO nooit door een dergelijk onderwerp in gevaar mocht komen.

Puur Natuur

Barend Servet (IJf Blokker) in Puur Natuur (afl. 1)
Zoom
Barend Servet (IJf Blokker) in Puur Natuur (afl. 1)

Na zijn samenwerking met Wim T. Schippers debuteerde Ruud van Hemert in 1974 als acteur in het door Krijn ter Braak geregisseerde tv-spel De Dief, gebaseerd op een klassiek stuk van Herodotus. Een jaar later regiseerde hij het eveneens door Herodotus geschreven, en door Willem Frederik Hermans bewerkte stuk Periander. In 1984 zou Van Hemert ook nog enkele bijrolletjes spelen in de Schippers-serie ‘Op zoek naar Yolanda”.

In 1980 keerde Van Hemert terug als regisseur bij de VPRO met “Puur Natuur,” een serie waarin we IJf Blokker opeens in een serieuze rol als presentator zagen terugkeren. De serie zou drie seizoenen lopen, en zette voor het eerst uitgebreid het Nederlandse natuurbeleid op de kaart. Drie uitzendingen uit deze serie kunt u on demand bekijken.

Schatjes

Poster "Schatjes" (1984)
Zoom
Poster "Schatjes" (1984)

“Puur Natuur” betekende het einde van Van Hemert’s samenwerking met de VPRO. Hij begon een carrière als zelfstandig filmmaker en was in 1984 direct uiterst succesvol met de omstreden film “Schatjes,” een absurdistische komedie over een rijk gezin waarin ruzies uiteindelijk leiden tot een ware guerrilla waarvan de ouders het slachtoffer worden. In “Schatjes” zijn duidelijk de sporen herkenbaar van de jarenlange samenwerking met Wim T. Schippers. “Schatjes” (met o.a. Peter Faber en Rijk de Gooyer) werd met meer dan een miljoen bezoekers één van de best bezochte Nederlandse films ooit.

In het vervolg op Schatjes, "Mama is boos!" uit 1986, stond hetzelfde gezin centraal met opnieuw veel onderling geweld. De film werd weer een groot succes. Met "Honneponnetje" (1988) maakte Van Hemert een komedie over een 16-jarig meisje dat na een kloosterleven seksueel helemaal uit de ban springt. De film kreeg uiterst negatieve kritieken, en Van Hemert trok zich voor lange tijd terug als filmmaker.

Ik ook van jou

Ruud van Hemert in 2001 bij de première van "Ik ook van jou" (still: BNN)
Zoom
Ruud van Hemert in 2001 bij de première van "Ik ook van jou" (still: BNN)

In 2001 maakte Van Hemert een comeback met "Ik ook van jou," een verfilming van de bestseller van Ronald Giphart met o.a. Angela Schijf, Antonie Kamerling en Beau van Erven Dorens. Mede vanwege de expliciete sekscènes was ook deze film een herkenbare “Van Hemert.” In 2004 sloot Van Hemert zijn flimcarrière af met Feestje!. In 2011 werd bij hem keelkanker ontdekt. Hij overleed vanochtend.

Terugblik met Wim T. Schippers

Wim T. Schippers en Ruud van Hemert in 2008
Zoom
Wim T. Schippers en Ruud van Hemert in 2008

In 2008, ter gelegenheid van het uitbrengen van een dvd-serie met het verzameld werk van Wim T. Schippers, spraken Ruud van Hemert en Schippers uitgebreid met elkaar, en haalden anecdotes op. Dit gesprek, dat ook op de dvd-box als "toegift" is te bekijken, kunt u ook op deze website afspelen. Als eerbetoon aan baanbrekende tv-programma's, waar Ruud van Hemert als regisseur een zeer belangrijk aandeel in had.

Bronnen

Audio-opname van Interview met God uit 1972, in 2007 toegelicht door Wim T. Schippers. Afkomstig van de dvd-box De Fred Hache Show.

Weerzien Schppers en Van Hemert afkomstig van de dvd-box Barend is weer bezig!.