‘Je komt niet ter wereld als vrouw, je wordt vrouw.’ Met deze klassieke zin vatte Simone de Beauvoir in 10 woorden haar boek van 831 pagina’s samen. In De Tweede Sekse deed ze uitgebreid verslag van haar zelfbevrijding, van haar strijd met 2000 jaar vooroordelen, en vrouwelijke reflexen (als behagen en mooi zijn). Ze deed dat op zowel een koele en rationele wijze als op een invoelende en meelevende manier. Streng en liefdevol, alsof ze een vrouwelijke catechismus schreef en tegelijkertijd zelfhulpboek.

Het boek gaf niet zozeer een geschiedenis van de vrouw, maar van wat vrouwen en mannen dachten dat een vrouw hoorde te zijn. De Eva’s op deze wereld hadden altijd een afgeleid bestaan geleid, achter de ruggen van hun Adam’s. De vrouw was op zijn minst de vazal van de man geweest, en bedenkelijk vaak zijn slavin. Dat moest afgelopen zijn. In plaats van de ‘glorieuze droom van de zelfverloochening’, moest de droom van de zelfontplooiing komen. Naast een analyse bevatte het boek van De Beauvoir ook een opdracht, die zo uit de koker van Sartre’s existentiefilosofie leek te komen: de vrouw mocht haar vrijheid niet langer ontlopen, anders gezegd: ze moest achter de geraniums vandaan.

De Beauvoir’s boek verscheen 1949, en bracht in Frankrijk een storm van brave verontwaardiging teweeg. Zo open en bloot schrijven over menstruatie, over vrouwelijk orgasme, en over clandestiene abortus was zelfs voor het land met de meest losbandige stad van Europa teveel van het goede. Ook in Nederland spraken beschaafde heren en christelijke dames er al in 1950 schande van. Ene professor F. Buytendijk publiceerde zelfs een tegenboek, ‘De vrouw, haar natuur, verschijning en bestaan’, want De Beauvoir had in al haar bevrijdingsijver het eeuwig vrouwelijke, het liefdevolle en verzorgende, ontkend.

De Tweede Sekse bleek het boek waar het niet-mannelijke deel van de mensheid op had gewacht. Het boek dat in Nederland pas in 1965 in vertaling uitkwam, werd de bijbel van het feminisme. Elke Nederlandse feministe, van Anja Meulenbelt tot de vroeg overleden Joke Kool Smit, verklaarde zich schatplichtig aan het grote boek van De Beauvoir.

Jos Palm, redacteur van OVT

Simone de Beauvoir, ‘De Tweede Sekse’ (is bij uitgeverij Bijleveld in 2000 heruitgegeven)

Zondag in OVT om 10.04 uur een gesprek over het boek van De Beauvoir met filosofe en De Beauvoir-kenner Karin Vintges, met tweede golf-feministe van het eerste uur, Willemien Ruygrok en met historicus Wim Berkelaar