Op de Galatabrug houden ze niet van terroristen Boek van de week: Geert Mak
Geert Maks boekenweekgeschenk De Brug is niet zomaar een literair-historische reportage. Het een kleine negentig pagina’s tellende boek is ook een waarschuwing. Europa houdt niet op aan de Bosporus, luidt de boodschap.
Op de Galatabrug houden ze niet van terroristen
Istanbul kan ‘de metropool’ worden van Zuidoost-Europa en het Nabije Oosten, ‘een nieuw Byzantium’, schrijft Geert Mak op het eind van zijn boek ter gelegenheid van de boekenweek. Het is een conclusie waar een kleine negentig bladzijden naartoe is geschreven, op de bekende vertellende wijze van Mak. Want de brug over de Galata, het onderwerp van Maks kleine reportage, staat ergens voor, namelijk, voor de wil iets van het leven te maken, zonder je kop gek te laten maken door dromerijen over het weelderige westen of door fundamentalistische-islamitische of Turks-nationalistische propaganda.
Mak die al eerder in ‘Jorwerd’ en in ‘De eeuw van mijn vader’ kleine persoonlijke geschiedenissen overtuigend wist te verbinden met de grote geschiedenis, laat ook in ‘De Brug’ zien hoe het verleden trekt en duwt aan mensen. Of het nou gaat om ’de kleine boekverkoper’, ‘de theeverkoper’, of ‘de lotenverkoopster’, het lot van de mensen die hij tegenkomt is grotendeels bepaald door de plek waar ze verblijven. Ze werken als kleine sjacheraars op de brug die van oudsher het meer westerse met het meer islamitische deel van Istanbul verbindt. En dat tekent hun leven. Ze willen niet hoeven te kiezen tussen oost en west. Ze willen, zoals ze zelf zeggen, ‘niet naar de terroristen in de bergen’, en evenmin willen ze hun schouders ophalen over zoiets beledigends als de Deense cartoons over Mohammed. Ze hebben altijd op een scharnierpunt geleefd. Constantinopel, Byzantium en het kosmopolitische Istanbul van de negentiende eeuw leven als het ware in hen voort.
En het treurige is volgens Mak: die open traditie dreigt ten onder te gaan aan eenzijdigheid. ‘We hebben hier tegenwoordig een stad vol barbaren van het platteland’, zegt een van de brugpassanten tegen Mak, vol ergernis over de hoofddoeken en ingepakte vrouwen. De stad dreigt vermalen te worden, door fundamentalisme en nationalistisch extremisme. Een reikende hand van het liberale Europa heeft ze meer dan ooit nodig, lijkt de boodschap van Mak. Zijn literaire reportage getuigt daarvan, beter dan welk pamflet dan ook had kunnen doen.
Jos Palm, redacteur van OVT
Geert Mak, ‘De Brug’ is als boekenweekgeschenk een uitgave van het CPNB
