De geschiedenis van de mondige en kooplustige burger in beeld Boek van de week: De jaren zeventig
Zeg de jaren zeventig en vanzelf komt het gesprek op het Kabinet Den Uyl, de Oliecrisis en de polarisatie in de politiek. Dat de jaren zeventig ook een ander gezicht hebben blijkt uit ‘Het Jaren Zeventig Boek’. Foto en teksten tonen een zelfbewuste burger die recht heeft op vakantie naar Spanje, op een eigen auto en begaanbare wegen, en op ‘gewoon’ wat seksplezier, liefst met de buurvrouw, maar als dat niet mag of kan met een eigen blootblad voor pa.
De geschiedenis van de mondige en kooplustige burger in beeld
Het waren de jaren van het kabinet Den Uyl, Nieuw Links, Dolle Mina, kraakacties, milieuacties en allerhande handtekeningenacties. Maar het waren ook de jaren van Jantje Pelleboer, die wekelijks het weerbericht van vakantielanden als Spanje en Portugal de Nederlandse huiskamer binnen piepte. Het was de tijd van de algemene verbreiding van de pil, van het samenwonen (hokken) van jongeren, van de VOS-cursussen (Vrouwen Oriënteren zich op Samenleving). De tijd van de moerdermavo, peepshows en seksboetieks.
De jaren zeventig, kortom, hebben een tweezijdig gezicht. Het was de tijd van de zogenoemde polarisatie in de politiek, tegelijkertijd was het de tijd van wat duur gezegd heet de uitbreiding en democratisering van de massacultuur. Het ludieke erfgoed van de jaren zestig werd van een eliteproduct een ‘hebbeding’ voor iedereen.
Popmuziek was voor iedereen, maakten de hits van de George Baker Selection duidelijk (A la Paloma Blanca). Vakantie naar verre warme oorden was niet langer voorbehouden aan een klein groepje kapitaalkrachtige bevoorrechten, maar was voor elke bouwvakker haalbaar. Hij werd er zelfs naar toegezongen door, inderdaad, George Baker, maar ook door de Zangeres zonder Naam (Mooi Griekenland).
De jaren zeventig zijn nu opnieuw te beleven in het nieuwste deel van de serie ‘in woord en beeld’-boeken van uitgeverij Waanders, die eerder kijk- en leesboeken uitbracht over de jaren vijftig, de jaren zestig en de katholieken van vroeger. En het aardige is dat ‘Het Jaren Zeventig Boek’ heel goed de dubbele zijde van de periode in beeld brengt. We zien Rotterdamse havenarbeiders, die dromen van een vakantie op Mallorca, lopen achter een spandoek van Arbeidersmacht, een zogenoemde mantelorganisatie van de toen nog maoistische SP. We zien langharige jongeren op een Puch, Tomos of Kreidler blootshoofd protesteren tegen de invoering van ‘het brommerplaatje’ in 1971. En we zien burgers in vlot pak aan de gang met ‘sperbalonnen’ aan nylondraden, die ze loslaten boven de zogenoemde ‘Bulderbaan’, een nieuwe aanvliegroute van het zich uitbreidende Schiphol.
De jaren zeventig dus als de protestjaren van de kritische en consumerende burger. In de jaren vijftig en een groot deel van de jaren zestig was de Nederlander boven alles een aangepaste persoonlijkheid, hooguit mopperde hij of zij thuis, tussen vier muren, op de burgemeester, de minister-president of de onderwijzer van zijn spruit. Als hij of zij eens wat geks droeg was dat op carnaval of achter de veilige gordijnen van de eigen huiskamer. Die burger werd in de jaren zeventig extravert en mondig. Sindsdien laat hij zich zien en horen. Zwijgen doet hij allang niet meer.
Jos Palm, redacteur van OVT
‘Het Jaren Zeventig Boek (samenstelling Paul Brood, René Kok en Erik Somers), Uitgeverij Waanders, in samenwerking met Nationaal Archief Den Haag en Noorbrabants Museum ’s-Hertogenbosch
