De lange weg scheert rond 50 voor Christus vlak langs de ideeën van Darwin. Eigenlijk zijn de principes van de struggle for life en de survival of the fittest in deze nadagen van de Romeinse Republiek al geformuleerd. Door Lucretius.
Na de verzamelaar Herodotus en de systematicus Aristoteles, belandt de serie bij de theoreticus Lucretius, een Romeins dichter die in de laatste eeuw voor Christus het leerdicht De Rerum Natura schreef. Classicus Piet Schrijver vertaalde het voor de Historische Uitgeverij als de natuur van de dingen.
Het is zowel een eerbetoon aan de Griekse filosoof Epicurus, als een theorievorming over de dode en levende wereld om ons heen. Alles om ons heen is opgebouwd uit atomen, leert Lucretius ons, onzichtbare, ondeelbare kleine deeltjes.
Maar het is ook een gepassioneerde poging om de Goden te onttronen:

Geloof niet dat in een deel van onze wereld
De goden op een heilige verblijfplaats leven,
En beweren dat de luisterrijke wereld
Door hen omwille van de mens geschapen is
Is dwaas!

Lucretius stelt al het voor hem denkbare aan de orde: over de grootte van zon en maan, over de ontdekking van vuur, over uitgestorven monsters en diersoorten en over de eerste mens.
Tussen neus en lippen door formuleert hij Darwinistische psincipes:

Alle soorten die je nu ziet ademhalen
Zijn van hun aanvang af beveiligd en gespaard
Dankzij hun slimheid, moed of hun beweeglijkheid.
Zo werd het wilde leeuwenras, zijn woeste welpen,
Beschermd door moed, de vos door list, het hert door snelheid.
Wie echter van nature die eigenschappen miste,
Lag uiteraard gereed als prooi en buit voor andere,
Belemmerd als hij werd door zijn fataal gebrek,
Tot de natuur die soort ten onder heeft doen gaan

Door zijn ontkenning van Goddelijke bemoeienis met de wereld, zijn navenante ontkenning van een schepping en zijn lofzang op de zondig geachte Epicurus, is Lucretius veel weggestopt en genegeerd. Darwin kende de geschriften van Lucretius niet.

Na Lucretius buigt de weg naar Darwin af, en maakt een omweg van bijna 2000 jaar.

Lucretius, de Natuur van de Dingen
Vertaling: Piet Schrijvers
Historische Uitgeverij 2008
ISBN 9789065544247

Luisterboek: Een stralend nieuw lied zal ik zingen
Lucretius, voorgelezen door Jeroen Willems
Uitgeverij Rubinstein 2009
ISBN/EAN 9789047608455