Hoofdinhoud

De lange weg naar Darwin 9: De Fossielen van Augustus

  • 17.11.2010
<p> </p>
Vergroten

 

De Lange weg naar Darwin De ontwikkeling van menselijke opvattingen over hun eigen plek in de natuur voorafgaand aan Darwin. Afl 9: Anton van Hooff over De Fossielen van Augustus

OVT 22 november 2009 uur 2 (8 min)

In zijn boek over de keizers van Rome schrijft de Romeinse geschiedschrijver Suetonius over keizer Augustus dat hij in een van zijn villa’s op het eiland Capri een verzameling monsterlijke botten had aangelegd, van enorme zeewezens en gruwelijke dieren. Die verzameling stond bekend als de beenderen der giganten.
Suetonius zet deze eigenaardigheid om fossiele beenderen te verzamelen af tegen de gewoonte van andere welvarende Romeinen om zich te omringen met schilderijen en weelde. Zo was Augustus kennelijk niet.
Maar de vraag blijft onbeantwoord wat Augustus in die fossielen zag. Deze etappe van de lange weg naar Darwin, nog geen eeuw na Lucretius, is nog doordrongen van de vrijmoedige en modern aandoende theorieën die Lucretius verwoordde. Waarschijnlijk was er wel een besef dat de beenderen afkomstig waren van uitgestorven dieren. Maar de neiging van Augustus om ze te bewaren naast wapentuig van oude, legendarische helden, kan er ook op wijzen dat hij er een mythische verklaring aan gaf. Maar de mogelijkheid dat het beenderen zouden zijn van cyclopen en aanverwante reuzen, noemt Suetonius niet. Waarschijnlijk waren denkbeelden als die van Lucretius gemeengoed onder de intelligentsia in Rome. Al ontbrak de sluitende verklaring. Ook zijn er, voor zover bekend, nooit pogingen ondernomen om een heel dinosaurus skelet te reconstrueren. Wel is het verhaal overgeleverd dat, onder Augustus’ opvolger Tiberius, een enorme fossiele kies die in Klein Azie was gevonden, aanleiding is geweest om een enorme schedel te ontwerpen waar die kies inpaste. Maar toen dat experiment achter de rug was, is de kies weer teruggestuurd.

'Keizers van Rome' - door Suetonius
uitg. Athenaeum, Polak & Van Gennep
isbn 9789025349783