Het Lam Gods (1432) van de Gebroeders Van Eyck
Lam Gods (1432) van gebroeders van Eyck
" />- Vergroten
Klik hier: Lam Gods (1432) van gebroeders van Eyck
Van Lam Gods tot Victory Boogie Woogie: de vaderlandse geschiedenis in negen schilderijen. Een zomerserie over de beroemdste werken van de Gebroeders Van Eyck, Jeroen Bosch, Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Adriaan de Lelie, Vincent van Gogh, Piet Mondriaan, Karel Appel en Maurits Escher en hun plek in de geschiedenis en de kunst. Afl. 1: Het Lam Gods (1432) van Jan van Eyck. Met de kunsthistoricus Gary Schwartz, Hugo van der Velden, professor kunstgeschiedenis in Harvard en Wim Blockmans, hoogleraar middeleeuwse geschiedenis en direkteur van het NIAS Presentatie: Michal Citroen en Jos Palm
OVT 4 juli 2010 uur 1 (43 min)
Het Lam Gods is zonder twijfel het beroemdste schilderij van de gebroeders Van Eyck. Sinds 1432 is het Lam, of zoals het voluit heet, ‘de aanbidding van het lam’, te bewonderen in de stadskathedraal in Gent, voorheen de Sint Jan, en alweer eeuwen lang tot de Sint Baafs omgedoopt.
Het Lam is een zogenoemd veelluik. Het belangrijkst is natuurlijk de afbeelding van het Lam onder in het midden, maar er is nog veel meer op te zien. Adam, Eva, God de vader. Eigenlijk is het Lam een soort stripverhaal. Het vertelt het verhaal van de Verlosser -- het lam in het midden van het onderste paneel -- aan de toeschouwer die hoopt, net als alle aanbidders -- heiligen, patriarchen, profeten, pausen en bisschoppen -- ooit aan te komen in de Stad Gods, het nieuwe Jeruzalem.
Overigens was het Lam alleen te zien op kerkelijke hoogtij- en feestdagen. De rest van het jaar zat er een luik voor, waarop Johannes de doper met een lammetje in de hand te zien was, en een afbeelding van Maria’s boodschap. En niet onbelangrijk: ook de schenkers waren erop afgebeeld. Jodocus Vijd, kerkmeester v/d Sint Janskerk en zijn echtgenote Elizabeth Borluut zijn geknield in opperste vroomheid te bewonderen.
Het Lam brengt ons dus in het hart van het middeleeuwse geloof. Tegelijkertijd begint de nieuwe tijd er in door te breken. Kenners menen dat de moderne schilderkunst in de lage landen begint met dit schilderij, dat gemaakt is met een nieuwe olieverftechniek.
En ook de makers of de maker -- want er wordt gezegd dat het werk uitsluitend van de hand van Jan van Eyck is -- staan voor een meer individueel kunstenaarsschap. Jan van Eyck was wel in dienst van de hertog van Bourgondië, maar hij was daarnaast ook een kleine zelfstandige. Het Lam was in ieder geval een bijklus voor Jan van Eyck, een opdracht van een echtpaar, dat zich vanuit de hogere burgerij wist op te werken tot de lage adel. Dat de opdracht van hen kwam, was belangrijk, want voor het burgerechtpaar mocht Jan van Eyck vrijer werken dan voor de hertogen van Bourgondië. Dat althans zeggen de kenners.
En zo is er meer aan het Lam dat uitnodigt tot denken over de laatmiddeleeuwse cultuur en kunst. Want waarom schilderde Van Eyck de toren van de Utrechtse dom centaal op de achtergrond van het onderste middenpaneel, precies onder de heilige geest; en is God de Vader in het bovenste middenluik wel God de Vader, of gaat het hier om de meer genadige en meer toegankelijke Christus, die in de Middeleeuwen steeds populairder werd?
