De lange weg naar Darwin 19: Schilders van de nieuwe wereld

- Vergroten
Brazilië door de ogen van Frans Post
De Lange weg naar Darwin De ontwikkeling van menselijke opvattingen over hun eigen plek in de natuur voorafgaand aan Darwin. Afl. 19: Kunsthistorica Marrigje Rikken over de schilders van de Nieuwe Wereld. In het kielzog van Johan Maurits van Nassau, de gouverneur van Nederlands-Brazilie, trokken schilders en wetenschappers naar de nieuwe wereld om de vreemde dieren en planten in beeld te brengen.
OVT 7 maart 2010 uur 2 (7 min)
Maurits, de achterneef van de stadhouder, die korte tijd (1637-1643) Nederlands-Braziliƫ onder zijn hoede kreeg, nam op zijn missie niet alleen militairen, maar ook wetenschappers mee. Kennelijk was hij niet alleen maar van plan Portugezen te verjagen en de WIC handel te bevorderen, maar ook om er hof te houden. Want bij een hofhouding hoort immers patronage van kunsten en wetenschappen.
Maurits had mogelijk vooral oog voor zijn eigen status en reputatie, maar zijn beschermelingen bleken een scherpe blik te hebben voor de volslagen Nieuwe Wereld waarin ze terecht kwamen. De schilders Frans Post en Albert Eckhout, de arts Willem Piso en de Duitse astronoom/naturalist Georg Marcgraf legden, in de korte tijd dat ze daar waren, op een onbekommerde en nieuwsgierige manier de hen onbekende soorten planten en dieren vast. Natuurlijk waren er onzorgvuldigheden, zoals de miereneter die op een schilderij van Post een meloen verorbert, maar vooral de schilderijen die Eckhout van allerlei mogelijke dieren maakte zijn buitengewoon nauwkeurig en vrij van symbolisch bedoelde vertekeningen. Het werk van Piso en Marcgraf mondde zelfs uit in een eerste culturele, biologische en geografische beschrijving van de wereld die ze daar aantroffen; de Historia Naturalis Brasiliae. Om die studies te maken, zijn zelfs expedities ondernomen tot in Chili.
Dat het Maurits zelf niet in de eerste plaats om verzamelen of wetenschap te doen was, blijkt wel uit het feit dat hij, na terugkeer, de schilderijen weggaf aan de keurvorst van Brandenburg, de koning van Denemarken en tenslotte zelfs aan Lodewijk XIV.
Rebecca Parker Brienen: Visions of Savage Paradise
Amsterdam University Press
ISBN: 9789053569474