In 1735 arriveerde de jonge Zweedse botanist Carl Linnaeus op de universiteit van Hardewijk. Hij zou er na 6 dagen al promoveren. Maar die soepele promotie was niet het enige oogmerk voor zijn bezoek aan ons land.
De Republiek had een hoge botanische reputatie, vanwege de vele tuinen en de talloze verzamelingen van planten en dieren uit de Oude en de Nieuwe Wereld. Linnaeus voelde een sterke behoefte om die enorme soortenrijkdom te temmen, te ordenen, te systematiseren. Want met de ontdekking van alle nieuwe soorten in eigen land en overzee, werd het dringen in de talloze gangbare systematieken die her en der werden gebruikt.
De natuurhistorici van de 18e eeuw waren op zoek naar een systeem dat in staat was de toevloed van nieuwe soorten op een logische manier onder te brengen. Linnaeus zette daartoe in zijn boek Systema Naturae (Leiden, 1735) de eerste stap op weg naar het systeem dat later door de hele wetenschap zou worden overgenomen. Het principe is simpel: de natuur is onderverdeeld in klassen, die zijn op hun beurt weer onderverdeeld in ordes, die weer bestaan uit geslachten, die tenslotte de soorten herbergen.
Voor Linnaeus was dit niet alleen een ladekast om een verzameling in op te bergen. Hij claimde ook dat zijn systeem de systematiek van de natuur zelf weerspiegelde. Hij stelde in zijn Systema dat zijn taxonomie gelijk was aan de onderverdeling van de schepping. En met zijn systeem was die onveranderlijke Schepping voor eens en altijd ondergebracht. In die zin was zijn bouwwerk de kroon op een statische visie op de natuur en dus een eindpunt.
Maar er zat een ander, wellicht onbedoelde boodschap, in verscholen. Linnaeus bracht mensapen en mensen onder in hetzelfde ‘antropomorfe’ geslacht. Hij noemde mensapen zelfs de neven van de mensen. Ook al had Linnaeus niet een evolutionaire verwantchap in gedachten, eenvoudig omdat dat hele concept niet bestond, toch is hij de eerste die de mens weer een voorzichtige plek teruggeeft in de natuur. En dat was een stille revolutie, zij het in een aan God onderworpen, statisch universum.